Báo cáo quyết toán thuế năm là bản báo cáo tổng hợp do ngân hàng thương mại lập và nộp cho cơ quan thuế nhằm kê khai toàn bộ nghĩa vụ thuế phát sinh trong một năm tài chính, bao gồm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng và các loại thuế, phí khác theo quy định pháp luật. Đây là căn cứ pháp lý quan trọng để cơ quan thuế xác định số thuế phải nộp, số thuế được hoàn hoặc số thuế nộp thừa, thiếu của ngân hàng trong năm tài chính. Đối với các ngân hàng thương mại, báo cáo quyết toán thuế là một trong những nghĩa vụ bắt buộc hàng năm, có ý nghĩa then chốt trong việc đảm bảo tuân thủ pháp luật thuế và minh bạch tài chính.
Cơ sở để lập báo cáo quyết toán thuế năm là số liệu từ bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, sổ sách kế toán và các tờ khai thuế hàng quý trong năm. Quy trình thực hiện bao gồm các bước: tổng hợp doanh thu tính thuế, xác định chi phí được trừ và không được trừ, tính thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp, đối chiếu số thuế đã tạm nộp hàng quý với số thuế phải nộp cả năm. Đối với thuế giá trị gia tăng, ngân hàng xác định thuế GTGT đầu ra, thuế GTGT đầu vào được khấu trừ và thuế GTGT phải nộp trong năm. Báo cáo quyết toán thuế phải được lập trên các mẫu biểu do Bộ Tài chính quy định, đảm bảo tính chính xác, trung thực và hợp lý của số liệu. Trường hợp có sai sót, ngân hàng phải thực hiện điều chỉnh và nộp bổ sung theo quy định.
Ví dụ, Ngân hàng TMCP A trong năm 2023 có tổng doanh thu tính thuế là 15.000 tỷ đồng, tổng chi phí được trừ là 12.000 tỷ đồng, lợi nhuận kế toán trước thuế là 3.000 tỷ đồng. Sau khi điều chỉnh các khoản chi phí không được trừ (như chi phí phạt hành chính, lỗ do đánh giá lại tài sản không bằng tiền), thu nhập chịu thuế là 3.100 tỷ đồng, thuế TNDN phải nộp là 620 tỷ đồng (với thuế suất 20%). Trong năm, ngân hàng đã tạm nộp 600 tỷ đồng, khi quyết toán phải nộp bổ sung 20 tỷ đồng và lập báo cáo quyết toán nộp cơ quan thuế chậm nhất là ngày 31 tháng 3 năm 2024. Trường hợp Ngân hàng TMCP B có số thuế tạm nộp lớn hơn số thuế phải nộp sẽ được hoàn hoặc trừ vào kỳ sau theo quy định.
Theo Luật Quản lý thuế năm 2019 và Nghị định 126/2020/NĐ-CP, thời hạn nộp báo cáo quyết toán thuế năm chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng thứ 3 kể từ ngày kết thúc năm dương lịch hoặc năm tài chính. Đối với thuế TNDN, áp dụng theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp sửa đổi 2013, 2014 và các nghị định hướng dẫn; đối với thuế GTGT, áp dụng theo Luật Thuế giá trị gia tăng và Thông tư 80/2021/TT-BTC hướng dẫn thi hành. Thông tư 78/2014/TT-BTC và các văn bản sửa đổi, bổ sung quy định chi tiết về các khoản chi phí được trừ và không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN đối với tổ chức tín dụng. Riêng với các ngân hàng có quy mô lớn phải kiểm toán báo cáo tài chính, báo cáo quyết toán thuế phải có xác nhận của công ty kiểm toán độc lập trước khi nộp cơ quan thuế.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý rằng báo cáo quyết toán thuế là một phần quan trọng trong hồ sơ thuế của ngân hàng và có liên quan chặt chẽ đến báo cáo tài chính. Cần phân biệt rõ giữa thu nhập kế toán và thu nhập chịu thuế, các khoản chi phí được trừ và không được trừ khi tính thuế TNDN. Ngân hàng thương mại là đối tượng nộp thuế TNDN với thuế suất 20%, đồngời phải thực hiện kê khai thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ. Trong đề thi, các câu hỏi về báo cáo quyết toán thuế thường tập trung vào thời hạn nộp, các mẫu biểu quyết toán (mẫu 02/QTT-TNDN, mẫu 02/GTGT), xử lý chênh lệch giữa số thuế tạm nộp và số phải nộp, cũng như quyền và nghĩa vụ của người nộp thuế. Việc nắm vững các quy định pháp luật thuế hiện hành là yếu tố quyết định để làm bài thi đạt kết quả cao trong phần kiến thức về ngân hàng và tài chính.