Bảo hiểm tài sản thế chấp bổ sung (Top-up Mortgage Property Insurance) là hợp đồng bảo hiểm được ký kết nhằm bổ sung mức bồi thường cho tài sản thế chấp, vượt trên giá trị khoản vay ban đầu mà ngân hàng đã giải ngân. Sản phẩm này thuộc nhóm bảo hiểm liên kết ngân hàng (bancassurance), thường đi kèm với các khoản vay mua nhà, vay mua bất động sản có tổng giá trị tài sản lớn hơn số tiền được cho vay. Mục đích chính là bảo vệ toàn diện giá trị tài sản cho cả khách hàng và ngân hàng trong trường hợp xảy ra rủi ro bất ngờ.
Khi khách hàng vay mua bất động sản, ngân hàng thường chỉ cho vay từ 70% đến 80% giá trị tài sản, phần còn lại là vốn tự có của khách hàng. Hợp đồng bảo hiểm khoản vay thông thường chỉ bồi thường tối đa bằng số tiền cho vay ban đầu, khiến phần vốn tự có của khách hàng không được bảo vệ. Bảo hiểm tài sản thế chấp bổ sung ra đời để lấp đầy khoảng trống này, đảm bảo khi xảy ra tổn thất, toàn bộ giá trị tài sản được khôi phục. Mức bồi thường bổ sung được tính bằng hiệu số giữa tổng giá trị tài sản thế chấp và dư nợ khoản vay tại thời điểm ký hợp đồng. Nhờ đó, khách hàng có thể sử dụng khoản tiền bồi thường để tái thiết, sửa chữa hoặc mua lại tài sản mới mà không bị thiệt hại về tài chính.
Tại Việt Nam, các ngân hàng như Vietcombank, Techcombank, MBBank (kết hợp với MB Ageas Life) và VPBank thường triển khai sản phẩm này thông qua các công ty bảo hiểm đối tác. Ví dụ điển hình: khách hàng mua căn hộ trị giá 3 tỷ đồng, ngân hàng cho vay 2,1 tỷ (tương đương 70% giá trị), phần vốn tự có 900 triệu đồng còn lại sẽ được bảo hiểm bổ sung chi trả khi xảy ra sự cố. Nếu căn hộ bị cháy hoàn toàn, tổng số tiền khách hàng nhận được là 3 tỷ đồng, bao gồm 2,1 tỷ từ bảo hiểm khoản vay và 900 triệu từ bảo hiểm bổ sung. Sản phẩm này đặc biệt phổ biến trong các chương trình cho vay mua nhà ưu đãi lãi suất và vay mua bất động sản cao cấp.
Theo Thông tư số 17/2021/TT-NHNN quy định về hoạt động bán bảo hiểm qua ngân hàng, việc cung cấp sản phẩm bảo hiểm phải đảm bảo nguyên tắc minh bạch, tự nguyện và khách hàng có quyền lựa chọn đơn vị bảo hiểm. Nghị định 03/2023/NĐ-CP về kinh doanh bảo hiểm cũng quy định cụ thể quyền lợi, nghĩa vụ của bên mua bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm, đồng thời yêu cầu hợp đồng bảo hiểm phải ghi rõ giá trị bồi thường tối đa và phạm vi bảo hiểm. Ngân hàng chỉ được phép giới thiệu, không được ép buộc khách hàng mua bảo hiểm tại chính ngân hàng đó.
Đối với người ôn thi chứng chỉ nghiệp vụ ngân hàng, cần phân biệt rõ ba loại hình: bảo hiểm khoản vay (bảo vệ dư nợ), bảo hiểm tài sản thế chấp (bảo vệ tài sản), và bảo hiểm tài sản thế chấp bổ sung (bảo vệ phần vốn tự có). Lưu ý công thức tính quan trọng: Mức bồi thường bổ sung = Tổng giá trị tài sản thế chấp - Số tiền cho vay ban đầu. Trong đề thi, câu hỏi thường tập trung vào đối tượng tham gia, quyền lợi bảo hiểm và mối quan hệ ba bên giữa ngân hàng, công ty bảo hiểm và khách hàng vay.