Bảo lãnh công ty mẹ (Parent Company Guarantee) là một hình thức bảo lập trong đó công ty mẹ cam kết chịu trách nhiệm về toàn bộ hoặc một phần nghĩa vụ tài chính của công ty con khi công ty con không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ với bên được bảo lãnh. Đây là công cụ pháp lý giúp các bên cho vay, nhà cung cấp hoặc đối tác kinh doanh yên tâm hơn khi giao dịch với công ty con, đặc biệt trong trường hợp công ty con có quy mô nhỏ hoặc năng lực tài chính hạn chế.
Theo cơ chế hoạt động, khi công ty con vay vốn, ký hợp đồng kinh doanh hoặc phát sinh nghĩa vụ tài chính với ngân hàng và các chủ nợ, công ty mẹ sẽ ký hợp đồng bảo lãnh riêng để cam kết trả nợ thay nếu công ty con không có khả năng thanh toán. Bảo lãnh công ty mẹ thường được áp dụng trong các dự án đầu tư lớn, các khoản vay xây dựng cơ bản, hoặc khi công ty con mới thành lập chưa có lịch sử tín dụng rõ ràng. Hình thức này giúp công ty con tiếp cận nguồn vốn với lãi suất và điều kiện ưu đãi hơn nhờ uy tín tài chính của công ty mẹ. Bảo lãnh có thể là bảo lãnh vô điều kiện (không thể rút lại) hoặc có điều kiện (chỉ phát sinh khi đáp ứng điều kiện nhất định), và thường có giá trị tương đương hoặc lớn hơn khoản nợ được bảo lãnh.
Trong thực tế ngân hàng Việt Nam, bảo lãnh công ty mẹ được sử dụng phổ biến đối với các doanh nghiệp trong hệ thống tập đoàn kinh tế như Tập đoàn VinGroup, Tập đoàn Hòa Phát, Tập đoàn FPT khi công ty con vay vốn tại các ngân hàng thương mại. Ví dụ, một công ty con thuộc tập đoàn X muốn vay 500 tỷ đồng để triển khai dự án xây dựng, ngân hàng sẽ yêu cầu Tập đoàn X (công ty mẹ) ký hợp đồng bảo lãnh để đảm bảo nghĩa vụ trả nợ. Trường hợp công ty con không trả được nợ, ngân hàng có quyền yêu cầu công ty mẹ thực hiện nghĩa vụ thay theo đúng cam kết trong hợp đồng bảo lãnh đã ký.
Về quy định pháp lý, bảo lãnh công ty mẹ được điều chỉnh bởi Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 335 đến Điều 343 về hợp đồng bảo lập) và các văn bản hướng dẫn liên quan. Đối với hoạt động ngân hàng, Thông tư hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước về bảo lãnh ngân hàng và Thông tư 11/2021/TT-NHNN về phân loại tài sản có, mức trích, phương pháp trích lập dự phòng rủi ro cũng có liên quan khi đánh giá khoản vay có bảo lãnh công ty mẹ. Ngoài ra, các tập đoàn kinh tế nhà nước còn tuân thủ Nghị định về quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp khi thực hiện bảo lãnh cho công ty con.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý phân biệt bảo lãnh công ty mẹ với bảo lãnh ngân hàng và bảo lãnh cá nhân. Bảo lãnh công ty mẹ thuộc nhóm bảo lãnh bên thứ ba, có đối tượng là pháp nhân thay vì tổ chức tín dụng. Khi làm bài thi, cần chú ý đánh giá đúng giá trị bảo lãnh khi tính dự phòng rủi ro tín dụng, đồng thời phân tích được mối quan hệ giữa công ty mẹ - công ty con trong hệ thống tập đoàn để xác định tính khả thi của cam kết bảo lãnh.