Bảo lãnh đại lý hải quan là gì?

Bảo lãnh đại lý hải quan là gì?

Bảo lãnh đại lý hải quan (tiếng Anh: Customs Broker Guarantee) là hình thức bảo lãnh tài chính do ngân hàng thương mại phát hành, cam kết bảo đảm nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ đại lý hải quan đối với cơ quan hải quan Việt Nam. Đây là điều kiện bắt buộc theo quy định pháp luật để doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ đại lý hải quan và được phép hoạt động hợp pháp trong lĩnh vực này.

Khi một doanh nghiệp đăng ký hoạt động dịch vụ đại lý hải quan, cơ quan hải quan yêu cầu doanh nghiệp phải có bảo lãnh tài chính từ ngân hàng thương mại để đảm bảo các nghĩa vụ phát sinh trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan cho khách hàng. Ngân hàng sẽ phát hành thư bảo lãnh với mức bảo lãnh tối thiểu theo quy định, hiện tại là 1 tỷ đồng cho đại lý hải quan thông thường và từ 5 tỷ đồng trở lên đối với doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ khai thác hải quan. Khi đại lý hải quan vi phạm nghĩa vụ tài chính như không nộp thuế thay cho khách hàng, không thực hiện đúng quy định pháp luật hải quan, cơ quan hải quan có quyền yêu cầu ngân hàng thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh thay. Phí bảo lãnh được tính theo tỷ lệ phần trăm hàng năm trên số tiền bảo lãnh và thời hạn bảo lãnh, thường dao động từ 1% đến 3%/năm tùy thuộc vào uy tín, năng lực tài chính và mối quan hệ tín dụng của doanh nghiệp với ngân hàng.

Bảo lãnh đại lý hải quan thuộc nhóm bảo lãnh bắt buộc theo quy định pháp luật (còn gọi là mandatory guarantee), khác hoàn toàn với bảo lãnh tự nguyện giữa các bên trong quan hệ kinh tế dân sự. Căn cứ pháp lý chính bao gồm Luật Hải quan 2014 (Luật số 54/2014/QH13), Nghị định 08/2015/NĐ-CP, Nghị định 59/2018/NĐ-CP quy định chi tiết về thủ tục hải quan và điều kiện hoạt động của đại lý hải quan. Bên cạnh đó, các ngân hàng còn phải tuân thủ quy định của Ngân hàng Nhà nước về hoạt động cấp tín dụng, cụ thể là Thông tư 11/2022/TT-NHNN. Đặc điểm quan trọng nhất của loại bảo lãnh này là bên nhận bảo lãnh là cơ quan hải quan (đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Nhà nước), không phải doanh nghiệp xuất nhập khẩu hay bất kỳ chủ thể tư nhân nào khác.

Thuật ngữ tiếng Anh: Customs Broker Guarantee Lĩnh vực: Bảo lãnh

Đặc điểm và phân loại

Đặc điểm cơ bản

Phân loại bảo lãnh đại lý hải quan

So sánh với các loại bảo lãnh khác

Ví dụ thực tế trong ngành ngân hàng

Ví dụ 1: Doanh nghiệp logistics đăng ký đại lý hải quan

Công ty Logistics B tại thành phố Hải Phòng có nhu cầu đăng ký hoạt động dịch vụ đại lý hải quan. Để được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ đại lý hải quan từ Tổng cục Hải quan, doanh nghiệp này cần có thư bảo lãnh trị giá 1 tỷ đồng từ ngân hàng thương mại. Công ty Logistics B đã đến Ngân hàng A để yêu cầu phát hành bảo lãnh. Sau khi thẩm định hồ sơ tài chính, Ngân hàng A xác định doanh nghiệp có vốn điều lệ 5 tỷ đồng, doanh thu năm trước 15 tỷ đồng, không có nợ xấu tại bất kỳ tổ chức tín dụng nào. Ngân hàng A quyết định cấp bảo lãnh với mức phí 1,8%/năm, tổng phí bảo lãnh cho thời hạn 5 năm là 90 triệu đồng. Doanh nghiệp phải ký quỹ 15% giá trị bảo lãnh tương đương 150 triệu đồng tại Ngân hàng A. Thư bảo lãnh được gửi đến Tổng cục Hải quan và Công ty Logistics B chính thức được cấp Giấy chứng nhận đại lý hải quan.

Ví dụ 2: Trường hợp ngân hàng phải trả tiền bảo lãnh

Công ty Dịch vụ Hải quan C hoạt động tại khu vực Bình Dương, được Ngân hàng B bảo lãnh với số tiền 1 tỷ đồng cho hoạt động đại lý hải quan. Trong quá trình hoạt động, doanh nghiệp này đã thực hiện khai báo hải quan cho một lô hàng nhập khẩu trị giá 8 tỷ đồng và thu thuế thay cho khách hàng nhưng không nộp kịp thời cho cơ quan thuế, dẫn đến nợ đọng thuế 350 triệu đồng. Cơ quan hải quan đã có văn bản yêu cầu Ngân hàng B thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh. Ngân hàng B đã chi trả 350 triệu đồng cho cơ quan hải quan và đồng thời gửi thông báo yêu cầu Công ty Dịch vụ Hải quan C hoàn trả số tiền này trong vòng 30 ngày. Nếu doanh nghiệp không hoàn trả, Ngân hàng B sẽ thực hiện quyền đòi lại thông qua tài sản đảm bảo (gồm 150 triệu đồng tiền ký quỹ ban đầu và các tài sản thế chấp khác) hoặc khởi kiện ra Tòa án nhân dân có thẩm quyền.

Ví dụ 3: Tính toán chi phí bảo lãnh cho doanh nghiệp lớn

Doanh nghiệp khai thác hải quan E hoạt động tại thành phố Hồ Chí Minh muốn đăng ký bảo lãnh với mức 5 tỷ đồng cho thời hạn 5 năm. Khi thương thảo với Ngân hàng C, doanh nghiệp được đề xuất mức phí 1,5%/năm do có uy tín tốt và quan hệ tín dụng lâu năm. Tổng chi phí bảo lãnh được tính như sau: Phí bảo lãnh = 5 tỷ đồng × 1,5%/năm × 5 năm = 375 triệu đồng. Khoản ký quỹ bắt buộc = 5 tỷ đồng × 10% = 500 triệu đồng. Doanh nghiệp cũng phải trả phí thẩm định hồ sơ 5 triệu đồng và phí phát hành thư bảo lãnh 2 triệu đồng/lần. Tổng chi phí ước tính khoảng 882 triệu đồng cho cả thời hạn bảo lãnh 5 năm. So với việc không hoạt động được trong lĩnh vực hải quan, chi phí này được đánh giá là hợp lý vì doanh nghiệp có thể thu về doanh thu hàng trăm tỷ đồng từ phí dịch vụ khai thác hải quan.

Bảo lãnh đại lý hải quan trong các ngôn ngữ khác

Câu hỏi thường gặp

Bảo lãnh đại lý hải quan khác gì bảo lãnh nộp thuế xuất nhập khẩu?

Bảo lãnh đại lý hải quan và bảo lãnh nộp thuế xuất nhập khẩu là hai loại bảo lãnh hoàn toàn khác nhau về đối tượng và mục đích. Bảo lãnh đại lý hải quan có đối tượng được bảo lãnh là doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ đại lý hải quan, mục đích để được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động, bên nhận bảo lãnh là cơ quan hải quan. Trong khi đó, bảo lãnh nộp thuế xuất nhập khẩu có đối tượng được bảo lãnh là doanh nghiệp xuất nhập khẩu trực tiếp, mục đích để đảm bảo nghĩa vụ nộp thuế cho một lô hàng cụ thể hoặc theo định kỳ, bên nhận bảo lãnh là cơ quan thuế. Mức bảo lãnh cũng khác nhau: bảo lãnh đại lý hải quan có mức cố định tối thiểu 1 tỷ đồng, còn bảo lãnh nộp thuế XNK có mức thay đổi theo từng lô hàng hoặc số thuế phải nộp.

Khi nào cần biết về bảo lãnh đại lý hải quan?

Kiến thức về bảo lãnh đại lý hải quan đặc biệt quan trọng trong các trường hợp sau đây. Thứ nhất, khi bạn làm việc tại bộ phận bảo lãnh, bộ phận quan hệ khách hàng doanh nghiệp hoặc bộ phận thẩm định tín dụng tại ngân hàng thương mại. Thứ hai, khi bạn tham gia các kỳ thi tuyển dụng vào ngân hàng, đặc biệt là vị trí giao dịch viên, chuyên viên bảo lãnh hoặc cán bộ tín dụng, câu hỏi về bảo lãnh đại lý hải quan thường xuất hiện trong phần thi nghiệp vụ ngân hàng. Thứ ba, khi khách hàng là doanh nghiệp logistics, doanh nghiệp xuất nhập khẩu có nhu cầu đăng ký bảo lãnh, bạn cần tư vấn chính xác về mức bảo lãnh, thủ tục và chi phí. Ngoài ra, kiến thức này cũng cần thiết khi bạn muốn phân biệt với các loại bảo lãnh bắt buộc khác như bảo lãnh dự thầu, bảo lãnh thực hiện hợp đồng, bảo lãnh bảo hành.

Bảo lãnh đại lý hải quan ảnh hưởng thế nào đến khách hàng?

Bảo lãnh đại lý hải quan ảnh hưởng đáng kể đến doanh nghiệp đại lý hải quan về nhiều mặt. Về tài chính, doanh nghiệp phải chịu phí bảo lãnh từ 1% đến 3%/năm và phải ký quỹ từ 10% đến 20% giá trị bảo lãnh, làm tăng chi phí hoạt động và giảm lượng vốn lưu động khả dụng. Tuy nhiên, đây là điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp được phép hoạt động hợp pháp, nếu không có thư bảo lãnh thì doanh nghiệp sẽ không được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện. Về uy tín, việc có thư bảo lãnh từ ngân hàng thương mại uy tín giúp nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo niềm tin với khách hàng xuất nhập khẩu. Về rủi ro, nếu doanh nghiệp vi phạm nghĩa vụ tài chính, ngân hàng sẽ chi trả thay và doanh nghiệp phải hoàn trả kèm theo lãi phạt, đồng thời có thể bị thu hồi Giấy chứng nhận đại lý hải quan và chấm dứt hợp đồng bảo lãnh.

Tổng kết

Bảo lãnh đại lý hải quan (Customs Broker Guarantee) là một trong những hình thức bảo lãnh bắt buộc quan trọng trong hoạt động ngân hàng thương mại, đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp đại lý hải quan đối với cơ quan hải quan Việt Nam. Với mức bảo lãnh tối thiểu 1 tỷ đồng cho đại lý hải quan thông thường và 5 tỷ đồng trở lên cho doanh nghiệp khai thác hải quan, loại bảo lãnh này đòi hỏi doanh nghiệp phải có năng lực tài chính vững vàng và uy tín tín dụng tốt để được ngân hàng chấp thuận. Đối với người học và ôn thi ngân hàng, việc nắm vững khái niệm, đặc điểm, mức bảo lãnh và cách phân biệt bảo lãnh đại lý hải quan với các loại bảo lãnh khác là yêu cầu bắt buộc, giúp bạn tự tin xử lý các tình huống nghiệp vụ thực tế và đạt kết quả cao trong kỳ thi tuyển dụng.