Bảo lãnh start-up (Start-up Guarantee) là hình thức bảo lãnh tín dụng dành riêng cho các doanh nghiệp khởi nghiệp (start-up), giúp các doanh nghiệp này có thể tiếp cận nguồn vốn vay từ ngân hàng thương mại khi chưa đáp ứng đủ các điều kiện về tài sản thế chấp hoặc lịch sử tín dụng. Đây là một sản phẩm bảo lãnh đặc thù, kết hợp giữa ngân hàng thương mại, tổ chức bảo lãnh tín dụng (như Quỹ bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa) và các quỹ đầu tư khởi nghiệp, nhằm chia sẻ rủi ro và tạo điều kiện cho hệ sinh thái khởi nghiệp phát triển.
Cơ chế hoạt động của bảo lãnh start-up khác với bảo lãnh tín dụng truyền thống ở chỗ thay vì yêu cầu tài sản đảm bảo vật chất, tổ chức bảo lãnh sẽ đánh giá dựa trên tiềm năng phát triển của mô hình kinh doanh, năng lực của đội ngũ sáng lập, bằng sáng chế, quyền sở hữu trí tuệ hoặc giá trị thương hiệu của start-up. Khi start-up vay vốn ngân hàng, tổ chức bảo lãnh sẽ cam kết bảo lãnh một phần hoặc toàn bộ khoản vay, nghĩa là nếu start-up không trả được nợ, tổ chức bảo lãnh sẽ thay mặt trả nợ cho ngân hàng theo tỷ lệ cam kết. Tỷ lệ bảo lãnh thường dao động từ 50% đến 80% giá trị khoản vay, phần còn lại start-up tự chịu trách nhiệm. Phí bảo lãnh được tính theo tỷ lệ phần trăm trên số tiền bảo lãnh và thường được nhà nước hỗ trợ một phần để giảm gánh nặng chi phí cho các doanh nghiệp khởi nghiệp giai đoạn đầu.
Tại Việt Nam, mô hình bảo lãnh start-up đang được triển khai thông qua sự kết hợp giữa Quỹ bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư quản lý) với các ngân hàng thương mại như Vietcombank, BIDV, Techcombank và các quỹ đầu tư khởi nghiệp như Mekong Capital, VinaCapital Ventures. Ví dụ, một start-up công nghệ tại TP. Hồ Chí Minh có sản phẩm ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực y tế nhưng không có tài sản thế chấp, có thể được Quỹ bảo lãnh tín dụng bảo lãnh 70% khoản vay 5 tỷ đồng tại ngân hàng, giúp start-up có đủ vốn để phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường. Nhiều chương trình ưu đãi còn đi kèm với lãi suất vay thấp hơn thị trường từ 1-2%/năm nhờ sự hỗ trợ từ ngân sách nhà nước và các tổ chức quốc tế như World Bank, ADB.
Về khung pháp lý, hoạt động bảo lãnh start-up chịu sự điều chỉnh của Nghị định 34/2018/NĐ-CP về việc thành lập và hoạt động của Quỹ bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, Nghị định 39/2018/NĐ-CP hướng dẫn Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, cùng các thông tư hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước về hoạt động bảo lãnh ngân hàng. Ngoài ra, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 cũng tạo hành lang pháp lý cho việc hỗ trợ tín dụng thông qua bảo lãnh đối với doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Các văn bản này quy định rõ đối tượng được bảo lãnh, tỷ lệ bảo lãnh tối đa, mức phí bảo lãnh và trách nhiệm của các bên liên quan.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý rằng bảo lãnh start-up là hình thức bảo lãnh tín dụng đặc biệt, khác với các loại bảo lãnh thông thường (bảo lãnh vay vốn, bảo lãnh thanh toán, bảo lãnh thực hiện hợp đồng) ở đối tượng khách hàng và cơ sở đánh giá rủi ro. Khi làm bài thi, cần phân biệt rõ giữa bảo lãnh start-up với bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa thông thường, đồng thời nắm vững vai trò của Quỹ bảo lãnh tín dụng và các chính sách hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo của Chính phủ Việt Nam. Ngoài ra, xu hướng phát triển của fintech và cho vay ngang hàng (P2P lending) cũng đang tạo ra các mô hình bảo lãnh start-up mới mà người học cần cập nhật.