Bảo lãnh thoái vốn là gì?
Bảo lãnh thoái vốn (tiếng Anh: Divestment Guarantee) là hình thức bảo lãnh ngân hàng đặc thù, theo đó ngân hàng thương mại với vai trò là bên bảo lãnh cam kết với bên nhận bảo lãnh sẽ thực hiện nghĩa vụ thanh toán thay hoặc thay mặt cho bên được bảo lãnh khi bên này không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ, không đúng hạn các nghĩa vụ tài chính phát sinh từ giao dịch thoái vốn đầu tư của Nhà nước tại doanh nghiệp. Giao dịch này phải được thực hiện theo phương án đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt theo đúng quy định pháp luật hiện hành.
Đây là dạng bảo lãnh có tính chất đặc biệt, chỉ phát sinh trong phạm vi các hoạt động cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, tái cơ cấu vốn đầu tư công hoặc chuyển nhượng phần vốn góp thuộc sở hữu Nhà nước tại các doanh nghiệp. Bảo lãnh thoái vốn đóng vai trò là công cụ bảo đảm tài chính quan trọng, góp phần bảo vệ lợi ích hợp pháp của Nhà nước, đồng thời tạo niềm tin cho các bên tham gia giao dịch chuyển nhượng vốn.
Trong cơ chế hoạt động, khi thực hiện thoái vốn, Nhà nước thông qua các tổ chức đại diện chủ sở hữu vốn - tiêu biểu như Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) hoặc chính các doanh nghiệp nhà nước - tiến hành bán phần vốn góp tại các doanh nghiệp có vốn đầu tư của Nhà nước cho các nhà đầu tư. Quá trình này được thực hiện thông qua nhiều hình thức khác nhau như đấu giá cổ phần công khai (IPO), chào bán cạnh tranh, hoặc thoả thuận trực tiếp với nhà đầu tư chiến lược theo phương án cổ phần hóa đã được phê duyệt. Khi đó, bảo lãnh thoái vốn được sử dụng để đảm bảo cho các nghĩa vụ tài chính cụ thể, bao gồm: nghĩa vụ thanh toán tiền mua cổ phần, nghĩa vụ hoàn trả tiền đặt cọc, các khoản phạt vi phạm hợp đồng, hoặc các khoản phải thanh toán khác theo hợp đồng mua bán vốn đã ký kết. Khi bên được bảo lãnh vi phạm nghĩa vụ thanh toán, bên nhận bảo lãnh có quyền yêu cầu ngân hàng thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh, đồng thời ngân hàng được quyền đòi lại khoản tiền đã thanh toán từ bên được bảo lãnh kèm theo lãi suất và chi phí phát sinh.
Thuật ngữ tiếng Anh: Divestment Guarantee Lĩnh vực: Bảo lãnh
Đặc điểm và phân loại
Bảo lãnh thoái vốn sở hữu những đặc điểm riêng biệt so với các loại bảo lãnh ngân hàng thông thường, giúp nhận diện và phân loại rõ ràng trong thực tiễn ngân hàng Việt Nam.
Đặc điểm nhận biết
| Đặc điểm | Nội dung chi tiết |
|---|---|
| Chủ thể bảo lãnh | Ngân hàng thương mại được Ngân hàng Nhà nước cấp phép hoạt động bảo lãnh |
| Bên được bảo lãnh | Nhà đầu tư tham gia giao dịch thoái vốn (cá nhân, tổ chức trong nước và nước ngoài) |
| Bên nhận bảo lãnh | Tổ chức đại diện vốn nhà nước (SCIC) hoặc doanh nghiệp nhà nước thực hiện thoái vốn |
| Đối tượng bảo lãnh | Nghĩa vụ thanh toán tiền mua cổ phần, hoàn trả đặt cọc, phạt vi phạm hợp đồng |
| Căn cứ pháp lý | Phương án thoái vốn được cơ quan có thẩm quyền phê du