Bắt giữ tài khoản ngân hàng theo pháp luật là biện pháp ngăn chặn, bảo đảm do cơ quan có thẩm quyền (Tòa án, Viện Kiểm sát, Cơ quan điều tra, Cơ quan thi hành án dân sự) áp dụng đối với tài khoản ngân hàng của cá nhân, tổ chức nhằm đảm bảo thu hồi tài sản, xử lý vụ án hoặc thi hành các bản án, quyết định của Tòa án. Khi áp dụng biện pháp này, ngân hàng nơi mở tài khoản có trách nhiệm tạm khóa, không cho chủ tài khoản thực hiện các giao dịch rút tiền, chuyển tiền hoặc thay đổi thông tin tài khoản.
Biện pháp bắt giữ tài khoản được thực hiện khi cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản (quyết định, lệnh) gửi đến ngân hàng. Tùy theo mục đích và giai đoạn tố tụng, biện pháp này có thể là phong tỏa tài khoản tạm thời (ngăn chặn giao dịch), tạm giữ tiền trong tài khoản, hoặc kê biên để thi hành án. Ngân hàng sau khi nhận được quyết định hợp pháp phải thực hiện ngay việc khóa tài khoản trong thời hạn quy định (thường là 24 giờ hoặc ngay trong ngày làm việc). Trường hợp tài khoản có nhiều chủ sở hữu, việc bắt giữ chỉ áp dụng đối với phần tài sản của người bị áp dụng biện pháp ngăn chặn. Khi quyết định bị hủy bỏ hoặc hết hiệu lực, ngân hàng phải khôi phục quyền giao dịch cho chủ tài khoản trong thời hạn sớm nhất.
Tại Việt Nam, việc bắt giữ tài khoản được áp dụng phổ biến trong các vụ án tham nhũng, kinh tế, rửa tiền hoặc các tranh chấp dân sự về nghĩa vụ trả nợ. Ví dụ, trong vụ án dân sự về tranh chấp hợp đồng tín dụng, khi người vay không trả được nợ, Tòa án có thể ra quyết định phong tỏa tài khoản của người vay tại các ngân hàng để đảm bảo thi hành án. Hay trong vụ án hình sự về tội phạm kinh tế, cơ quan điều tra có thể ra lệnh tạm giữ toàn bộ số tiền trong tài khoản của bị can để phục vụ điều tra và thu hồi tài sản. Gần đây, các vụ việc liên quan đến lừa đảo qua mạng cũng khiến nhiều tài khoản ngân hàng bị phong tỏa để truy vết dòng tiền.
Các văn bản pháp lý quan trọng điều chỉnh biện pháp bắt giữ tài khoản ngân hàng bao gồm: Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015 (Điều 119, Điều 131 về các biện pháp khẩn cấp tạm thời và biện pháp bảo đảm), Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015 (Điều 128, Điều 132 về biện pháp ngăn chặn, tạm giữ tài sản), Luật Thi hành án dân sự năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2014) quy định về kê biên tài sản. Ngoài ra, Thông tư liên tịch số 04/2018/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP giữa các cơ quan tư pháp cũng hướng dẫn cụ thể về phối hợp trong việc phong tỏa tài khoản. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng ban hành các văn bản chỉ đạo về việc các tổ chức tín dụng phải tuân thủ nghiêm túc các quyết định từ cơ quan có thẩm quyền.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý phân biệt rõ giữa các khái niệm: phong tỏa tài khoản, tạm giữ tài khoản và kê biên tài khoản; mỗi biện pháp có mục đích, điều kiện áp dụng và thẩm quyền ban hành khác nhau. Khi gặp quyết định bắt giữ tài khoản, ngân hàng cần kiểm tra tính hợp pháp của văn bản (chữ ký, con dấu, thẩm quyền ban hành) trước khi thực hiện. Đặc biệt, ngân hàng không được tự ý bắt giữ tài khoản khi chưa có quyết định từ cơ quan có thẩm quyền, nếu không sẽ vi phạm quyền tài sản của khách hàng và chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo quy định pháp luật. Đây cũng là nội dung thường xuất hiện trong các kỳ thi chứng chỉ nghiệp vụ ngân hàng và thi tuyển công chức ngành Tòa án, Kiểm sát.