Biên hộ đòn bẩy G-SIBs (G-SIBs Leverage Ratio Buffer) là một yêu cầu vốn bổ sung trong khuôn khổ tiêu chuẩn Basel III hoàn thiện, được áp dụng cho các ngân hàng được Hội đồng Ổn định Tài chính (FSB) xác định là Ngân hàng có tầm quan trọng hệ thống toàn cầu (G-SIBs). Theo đó, các ngân hàng này phải duy trì vốn cấp 1 (Tier 1) vượt mức tỷ lệ đòn bẩy tối thiểu 3% một khoản tương ứng bằng 50% phụ phí G-SIBs, nhằm kiềm chế đà mở rộng bảng cân đối kế toán quá mức và bổ trợ cho yêu cầu vốn dựa trên rủi ro.
Cơ chế hoạt động của biên hộ đòn bẩy G-SIBs dựa trên nguyên tắc tỷ lệ đòn bẩy (Leverage Ratio) là chỉ tiêu đo lường đơn giản, được tính bằng vốn cấp 1 chia cho tổng mức phơi nhiễm (Exposure Measure), không phụ thuộc vào mô hình ước lượng rủi ro. Phụ phí G-SIBs hiện dao động từ 1% đến 3,5% tùy theo phân nhóm mà ngân hàng được xếp vào dựa trên phương pháp đánh giá đa chỉ tiêu của Ủy ban Basel. Theo gói cải cách Basel III hoàn thiện ban hành tháng 12/2017, 50% phụ phí này được chuyển đổi thành biên hộ đòn bẩy bắt buộc. Ví dụ, một ngân hàng G-SIBs thuộc nhóm phụ phí 2% sẽ phải duy trì tỷ lệ đòn bẩy tối thiểu ở mức 3% cộng (50% × 2%) = 4%. Toàn bộ biên hộ này phải được đáp ứng bằng vốn cấp 1 chất lượng cao và không được dùng chung để đáp ứng các yêu cầu vốn khác.
Trong bối cảnh ngân hàng Việt Nam, hiện chưa có ngân hàng nào được FSB đưa vào danh sách G-SIBs do quy mô tổng tài sản và mức độ kết nối xuyên biên giới còn hạn chế. Tuy nhiên, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã xây dựng khung quản lý tương đương thông qua cơ chế Ngân hàng có tầm quan trọng hệ thống trong nước (D-SIBs). Theo Quyết định 1606/QĐ-NHNN năm 2019 và các cập nhật sau đó, nhiều ngân hàng lớn như Vietcombank, VietinBank, BIDV, Agribank, MB, Techcombank, ACB, TPBank, Sacombank, VIB đã được xếp vào nhóm D-SIBs và phải chịu phụ phí vốn cùng biên hộ bổ sung tương ứng. Các ngân hàng này đồng thời phải tuân thủ tỷ lệ đòn bẩy tối thiểu 3% theo quy định hiện hành của NHNN, đi kèm yêu cầu lộ trình tăng vốn và giám sát chặt việc mở rộng tín dụng.
Về cơ sở pháp lý, biên hộ đòn bẩy G-SIBs được quy định trong tiêu chuẩn Basel III hoàn thiện của Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng (BCBS), đồng thời được tích hợp vào hệ thống pháp luật Việt Nam thông qua Thông tư 41/2016/TT-NHNN về tỷ lệ an toàn vốn theo Basel II, Thông tư 13/2019/TT-NHNN sửa đổi bổ sung, và các thông tư hướng dẫn về tỷ lệ đòn bẩy. Đối với D-SIBs, Quyết định 1606/QĐ-NHNN ngày 07/8/2019 về tiêu chí xác định ngân hàng quan trọng hệ thống và các văn bản hướng dẫn phụ phí vốn D-SIBs là cơ sở trực tiếp. Người ôn thi cần lưu ý phân biệt rõ giữa khái niệm G-SIBs (phạm vi toàn cầu do FSB công bố) và D-SIBs (phạm vi quốc gia do NHNN xác định), vì hai khái niệm này có thang phụ phí và phương pháp tính toán khác nhau.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần phân biệt rõ ba khái niệm thường bị nhầm lẫn: phụ phí G-SIBs (Higher Loss Absorbency - HLA), biên hộ bảo toàn vốn (Capital Conservation Buffer - CCB) và biên hộ đòn bẩy G-SIBs. Phụ phí HLA được cộng vào tỷ lệ CET1; biên hộ đòn bẩy là yêu cầu bổ sung trên tỷ lệ đòn bẩy bằng 50% HLA; còn CCB 2,5% áp dụng đồng thời trên tỷ lệ CET1. Vốn cấp 1 dùng để đáp ứng biên hộ đòn bẩy G-SIBs không thể đồng thời dùng cho phụ phí HLA hay CCB, đây là đặc điểm then chốt khi giải bài tập tính toán. Ngoài ra, người học nên cập nhật danh sách G-SIBs hằng năm do FSB công bố vào tháng 11 và nắm vững phương pháp đánh giá đa chỉ tiêu gồm năm yếu tố: quy mô, mức độ liên kết, khả năng thay thế, mức độ phức tạp và hoạt động xuyên biên giới.