Cam kết cấp tín dụng có điều kiện ngân hàng (Conditional Credit Commitment) là văn bản cam kết bằng văn bản do ngân hàng phát hành, trong đó ngân hàng cam kết sẽ cấp tín dụng cho khách hàng khi và chỉ khi khách hàng đáp ứng đầy đủ các điều kiện, tiêu chí đã được hai bên thỏa thuận trước đó. Đây là một công cụ tín dụng có tính ràng buộc trung gian, có giá trị pháp lý thấp hơn so với giấy bảo lãnh vô điều kiện vì quyền giải ngân còn phụ thuộc vào sự kiện tương lai chưa chắc chắn xảy ra.
Về cơ chế hoạt động, ngân hàng khi phát hành cam kết cấp tín dụng có điều kiện sẽ quy định rõ ràng danh mục các điều kiện tiên quyết mà khách hàng bắt buộc phải hoàn thành trước khi được giải ngân, ví dụ như hoàn thiện hồ sơ pháp lý dự án, đạt tỷ lệ vốn tự có tối thiểu theo quy định, hoàn tất thủ tục thế chấp tài sản đảm bảo, đáp ứng các chỉ tiêu tài chính nhất định hoặc có được giấy phép cần thiết. Ngân hàng có toàn quyền từ chối giải ngân nếu khách hàng không đáp ứng được các điều kiện đã nêu, đồng thời cam kết có thể tự động hết hiệu lực nếu các điều kiện không được thực hiện trong thời hạn hiệu lực quy định. So với bảo lãnh ngân hàng, cam kết này có tính ràng buộc pháp lý thấp hơn, giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro nghĩa vụ tài chính và bảo vệ quyền lợi của mình trước những biến động bất ngờ.
Ví dụ thực tế trong ngân hàng Việt Nam, một doanh nghiệp bất động sản muốn vay vốn từ Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) để triển khai dự án khu đô thị mới tại Hà Nội, ngân hàng sẽ phát hành cam kết cấp tín dụng có điều kiện với các điều kiện cụ thể như: doanh nghiệp phải hoàn thiện giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đạt được 30% giá trị hợp đồng thi công xây dựng, thế chấp toàn bộ quyền sử dụng đất của dự án và bổ sung vốn tự có tối thiểu 20% tổng mức đầu tư. Chỉ khi doanh nghiệp chứng minh được việc hoàn thành tất cả các điều kiện này, ngân hàng mới tiến hành giải ngân theo từng giai đoạn của dự án. Hình thức này hiện nay rất phổ biến trong các dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, dự án đầu tư công và các chương trình tín dụng ưu đãi tại Việt Nam.
Về quy định pháp lý liên quan, hoạt động cấp tín dụng có điều kiện của các tổ chức tín dụng Việt Nam phải tuân thủ theo Thông tư số 10/2015/TT-NHNN ngày 22/5/2015 và Thông tư 39/2016/TT-NHNN về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng, cùng các văn bản sửa đổi bổ sung. Ngoài ra, Luật các tổ chức tín dụng 2024, Bộ luật Dân sự 2015 và các quy định của Ngân hàng Nhà nước về tỷ lệ an toàn vốn cũng là cơ sở pháp lý quan trọng. Các văn bản cam kết phải thể hiện rõ điều kiện, thời hạn hiệu lực, giá trị cam kết, quyền và nghĩa vụ của các bên theo đúng quy định pháp luật.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần phân biệt rõ cam kết cấp tín dụng có điều kiện với các khái niệm liên quan như: bảo lãnh ngân hàng (bank guarantee), thư tín dụng (Letter of Credit - L/C), thư bày tỏ ý định (Letter of Intent) và hợp đồng tín dụng chính thức. Lưu ý quan trọng rằng cam kết cấp tín dụng có điều kiện có giá trị pháp lý yếu hơn bảo lãnh vô điều kiện nhưng mạnh hơn thư bày tỏ ý định thông thường. Khi làm bài thi, thí sinh cần chú ý đến tính chất "có điều kiện" để xác định đúng bản chất pháp lý, đồng thời nắm vững cách phân loại các điều kiện tiên quyết (điều kiện về pháp lý, điều kiện về tài chính, điều kiện về tài sản đảm bảo) để trả lời chính xác các câu hỏi tình huống.