Cấp tín dụng không có bảo đảm ngân hàng là hình thức cấp tín dụng mà tổ chức tín dụng không yêu cầu khách hàng phải cung cấp tài sản bảo đảm, bảo lãnh của bên thứ ba hay bất kỳ biện pháp bảo đảm nào khác theo quy định pháp luật. Quyết định cấp tín dụng được đưa ra hoàn toàn dựa trên uy tín tín dụng, lịch sử trả nợ, năng lực tài chính và mức độ tin cậy của khách hàng vay đối với ngân hàng.
Trong cấp tín dụng không có bảo đảm, ngân hàng thực hiện quy trình thẩm định khách hàng một cách kỹ lưỡng thông qua việc đánh giá xếp hạng tín nhiệm, phân tích dòng tiền, lịch sử giao dịch và mục đích sử dụng vốn của khách hàng. Do rủi ro mất vốn cao hơn so với cho vay có bảo đảm, ngân hàng thường áp dụng mức lãi suất cao hơn, hạn mức tín dụng thấp hơn và thời hạn vay ngắn hơn để bù đắp rủi ro. Đối tượng được cấp tín dụng không có bảo đảm thường là những cá nhân, doanh nghiệp có uy tín lâu năm, thu nhập ổn định và có lịch sử quan hệ tín dụng tốt với ngân hàng. Ngoài ra, ngân hàng có thể yêu cầu khách hàng ký cam kết trả nợ, mua bảo hiểm khoản vay hoặc thiết lập các điều khoản phạt khi vi phạm hợp đồng tín dụng.
Tại Việt Nam, cấp tín dụng không có bảo đảm được áp dụng rất phổ biến trong các sản phẩm như cho vay tiêu dùng tín chấp, cấp hạn mức thấu chi tài khoản cá nhân, phát hành thẻ tín dụng và cho vay doanh nghiệp dựa trên quan hệ tín dụng. Các công ty tài chính như FE Credit, Home Credit và các ngân hàng như VPBank, Techcombank, MB cung cấp các khoản vay tiêu dùng tín chấp với hạn mức từ vài chục triệu đến hàng trăm triệu đồng dựa trên thu nhập và lịch sử tín dụng của khách hàng. Đối với khách hàng doanh nghiệp, một số ngân hàng thực hiện cho vay tín chấp dựa trên báo cáo tài chính, doanh thu và mối quan hệ hợp tác lâu dài với ngân hàng.
Theo quy định tại Thông tư 39/2016/TT-NHNN ngày 30/12/2016 của Ngân hàng Nhà nước về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng, tổ chức tín dụng được phép cho vay không có bảo đảm bằng tài sản căn cứ vào uy tín và năng lực trả nợ của khách hàng. Khoản 4 Điều 7 của Thông tư này quy định cụ thể điều kiện cho vay không có bảo đảm, theo đó khách hàng phải có uy tín tốt, không có nợ xấu tại thời điểm xét duyệt và đáp ứng các điều kiện khác theo quy định nội bộ của tổ chức tín dụng. Ngoài ra, các văn bản hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước còn quy định tỷ lệ cho vay không có bảo đảm tối đa trên tổng dư nợ nhằm kiểm soát rủi ro tín dụng cho hệ thống ngân hàng.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý phân biệt rõ ràng giữa cấp tín dụng có bảo đảm và không có bảo đảm, đồng thời nắm vững các điều kiện khách hàng phải đáp ứng khi vay không có tài sản bảo đảm. Cần hiểu rõ nguyên tắc thẩm định, các biện pháp giảm thiểu rủi ro mà ngân hàng áp dụng cho loại hình tín dụng này cũng như cách tính tỷ lệ nợ xấu. Ngoài ra, cần nhớ các quy định về hạn mức cho vay không có bảo đảm tối đa và thời hạn cho vay tín chấp theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.