Chào bán ra công chúng tăng vốn là hoạt động phát hành chứng khoán (cổ phiếu, trái phiếu) của một tổ chức phát hành ra thị trường cho đông đảo công chúng đầu tư nhằm huy động vốn, phải tuân thủ các quy trình pháp lý nghiêm ngặt và được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước thẩm định, phê duyệt hồ sơ trước khi chào bán chính thức trên thị trường.
Trong lĩnh vực ngân hàng, đây là phương thức tăng vốn phổ biến đối với các ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trên Sở Giao dịch Chứng khoán. Quy trình thực hiện thường bao gồm các bước: Đại hội đồng cổ đông thông qua phương án tăng vốn; ngân hàng lập hồ sơ đăng ký chào bán gửi Ủy ban Chứng khoán Nhà nước; xây dựng và công bố bản cáo bạch công khai; thực hiện đấu giá hoặc phân phối qua các tổ chức tài chính trung gian; cuối cùng là đăng ký lưu ký và niêm yết bổ sung số cổ phiếu mới phát hành. Có hai hình thức chính là chào bán cho cổ đông hiện hữu theo tỷ lệ quyền mua và chào bán cho nhà đầu tư rộng rãi thông qua đấu giá công khai tại Sàn chứng khoán.
Ví dụ thực tế trong ngân hàng Việt Nam, năm 2021 Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) đã thực hiện chào bán cổ phiếu ra công chúng để tăng vốn điều lệ, hay Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) cũng thường xuyên phát hành thêm cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu. Các ngân hàng như Techcombank, MB, VPBank cũng đã nhiều lần chào bán ra công chúng để bổ sung vốn cấp 1 (vốn cơ sở) nhằm đáp ứng các yêu cầu về an toàn vốn theo Basel II, Basel III và nâng cao năng lực cho vay, mở rộng hoạt động kinh doanh. Số tiền huy động được thường được sử dụng để bổ sung vốn tự có, mở rộng mạng lưới, đầu tư công nghệ hoặc xử lý nợ xấu.
Về quy định pháp lý, hoạt động chào bán chứng khoán ra công chúng tại Việt Nam được điều chỉnh chủ yếu bởi Luật Chứng khoán 2019 (sửa đổi, bổ sung năm 2022), Nghị định 155/2020/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Chứng khoán, Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính về hồ sơ chào bán, bản cáo bạch và công bố thông tin. Riêng đối với các tổ chức tín dụng, việc tăng vốn còn phải tuân thủ Luật Các tổ chức tín dụng 2024 (có hiệu lực từ ngày 01/07/2024), các quy định của Ngân hàng Nhà nước về tỷ lệ an toàn vốn và phải được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận về nguyên tắc trước khi thực hiện phát hành.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý phân biệt rõ giữa "chào bán ra công chúng" với "phát hành riêng lẻ" (private placement) – trong đó chào bán ra công chúng phải có bản cáo bạch, đối tượng mua rộng rãi và phải được UBCK chấp thuận, còn phát hành riêng lẻ chỉ dành cho nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp với điều kiện đơn giản hơn. Ngoài ra, cần nắm vững khái niệm vốn cấp 1 (Tier 1) và vốn cấp 2 (Tier 2) trong cơ cấu vốn tự có của ngân hàng, vì đây là nội dung thường xuyên xuất hiện trong các đề thi liên quan đến quản lý vốn và Basel II, III. Thí sinh cũng nên nhớ quy trình chào bán ra công chúng tăng vốn của ngân hàng phải được cả UBCK và NHNN phê duyệt, khác với doanh nghiệp thông thường chỉ cần UBCK chấp thuận.