Chống rửa tiền (AML - Anti-Money Laundering) là hệ thống các biện pháp pháp lý và nghiệp vụ nhằm phát hiện, ngăn chặn và xử lý việc hợp pháp hóa tiền, tài sản do phạm pháp mà có. Chống tài trợ khủng bố (CFT - Countering the Financing of Terrorism) là tập hợp các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh với hoạt động cung cấp, huy động hoặc sử dụng nguồn lực tài chính cho cá nhân, tổ chức khủng bố và cực đoan. Trong hoạt động ngân hàng, AML và CFT là hai trụ cột pháp lý có liên kết chặt chẽ nhưng phạm vi, đối tượng và các quy định áp dụng có những điểm khác biệt quan trọng.
Về cách thức hoạt động, cả AML và CFT đều yêu cầu các ngân hàng thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ toàn diện với các bước cơ bản gồm: nhận biết và xác minh khách hàng (KYC - Know Your Customer), giám sát giao dịch, báo cáo các giao dịch đáng ngờ và lưu giữ hồ sơ theo quy định. Tuy nhiên, AML tập trung vào việc truy vết các dòng tiền phát sinh từ hoạt động phạm pháp như ma túy, tham nhũng, lừa đảo, buôn lậu,... để "rửa sạch" thành tài sản có vẻ hợp pháp. Trong khi đó, CFT hướng đến việc chặn đứng mọi nguồn tài chính - kể cả nguồn hợp pháp - khi chúng được sử dụng để hỗ trợ các tổ chức khủng bố, cực đoan hoặc vũ trang. Mặc dù có sự khác biệt về bản chất mục tiêu, hai hệ thống này thường được triển khai song song trong cùng một khung pháp lý và sử dụng chung cơ chế phòng ngừa, phát hiện sớm các dòng tiền bất thường.
Tại Việt Nam, các ngân hàng thương mại phải đồng thời thực hiện nhiều nghĩa vụ AML/CFT như: xác minh danh tính khách hàng khi mở tài khoản, giám sát giao dịch chuyển tiền lớn hoặc có dấu hiệu bất thường, thực hiện báo cáo giao dịch đáng ngờ (STR - Suspicious Transaction Report) đến Cơ quan phòng, chống rửa tiền thuộc Ngân hàng Nhà nước. Ví dụ, khi một khách hàng thực hiện nhiều giao dịch tiền mặt liên tiếp dưới ngưỡng báo cáo nhưng có dấu hiệu chia nhỏ (còn gọi là "smurfing"), hệ thống giám sát sẽ tự động cảnh báo và nhân viên tuân thủ phải xem xét, xác minh nguồn gốc tiền phục vụ cả mục tiêu AML lẫn CFT. Trường hợp khác, các ngân hàng cũng phải đối chiếu danh sách đen quốc tế về khủng bố theo các Nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc để đảm bảo không phục vụ cho các đối tượng bị trừng phạt.
Về quy định pháp lý, Việt Nam đã xây dựng hành lang pháp lý khá hoàn thiện cho AML/CFT, trong đó nổi bật là Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022 có hiệu lực từ ngày 01/3/2023 (một số điều khoản có hiệu lực từ 01/01/2023), thay thế Luật năm 2012. Nghị định 19/2023/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Phòng, chống rửa tiền; Thông tư 17/2023/TT-NHNN hướng dẫn phòng, chống rửa tiền đối với tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Ngoài ra, Việt Nam còn tuân thủ 40 Khuyến nghị của Nhóm hành động tài chính quốc tế (FATF) - tiêu chuẩn toàn cầu về phòng chống rửa tiền và tài trợ khủng bố.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần phân biệt rõ: AML quy định danh mục 16 hành vi phạm tội phát sinh tài sản phải rửa tiền (được liệt kê tại Điều 4 Luật Phòng, chống rửa tiền 2022), còn CFT mở rộng phạm vi sang cả nguồn tiền hợp pháp. Lưu ý các mốc phải báo cáo: giao dịch tiền mặt từ 400 triệu đồng trở lên (một lần hoặc nhiều lần trong ngày), giao dịch chuyển tiền từ 800 triệu đồng trở lên. Đồng thời, cần nhớ rõ Cơ quan phòng, chống rửa tiền (trực thuộc Ngân hàng Nhà nước) là đầu mối tiếp nhận các báo cáo STR; vi phạm quy định AML/CFT có thể bị xử phạt hành chính rất nặng, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 324 Bộ luật Hình sự 2015.