Chống rửa tiền trong L/C (AML in Letter of Credit) là tập hợp các biện pháp, quy trình và thủ tục tuân thủ phòng chống rửa tiền mà ngân hàng phát hành, ngân hàng xác nhận, ngân hàng thông báo và các bên liên quan phải áp dụng khi thực hiện giao dịch thư tín dụng trong hoạt động thanh toán quốc tế. Đây là một bộ phận quan trọng trong khung quản trị rủi ro tuân thủ của ngân hàng thương mại, nhằm phát hiện, ngăn chặn và báo cáo các hành vi sử dụng L/C như một công cụ để rửa tiền, tài trợ khủng bố hoặc các hoạt động bất hợp pháp khác.
Trong quy trình AML đối với L/C, ngân hàng phải thực hiện việc nhận biết khách hàng (KYC - Know Your Customer) một cách toàn diện, bao gồm xác minh danh tính người đề nghị mở L/C, người hưởng lợi, các bên liên quan trong chuỗi giao dịch cũng như mối quan hệ giữa người xuất khẩu và người nhập khẩu. Ngân hàng cần đánh giá tính hợp lý của giao dịch, sự phù hợp giữa giá trị L/C với quy mô hoạt động thương mại thực tế của khách hàng, đồng thời giám sát các dấu hiệu bất thường như L/C tròn số, giao dịch với các quốc gia có rủi ro cao, thanh toán trước khi nhận hàng hóa, chứng từ bị sửa chữa nhiều lần hoặc giao dịch qua nhiều trung gian không có cơ sở kinh doanh rõ ràng. Việc áp dụng nguyên tắc "biết khách hàng của khách hàng" (KYCC) cũng được chú trọng để truy vết nguồn gốc và đích đến của dòng tiền. Ngoài ra, ngân hàng còn phải tuân thủ các quy định về báo cáo giao dịch đáng ngờ, lưu giữ hồ sơ tối thiểu 5 năm và áp dụng biện pháp tăng cường thẩm tra (Enhanced Due Diligence - EDD) đối với các giao dịch có giá trị lớn hoặc có yếu tố rủi ro cao.
Ví dụ, khi một doanh nghiệp nhập khẩu tại Việt Nam đề nghị ngân hàng mở L/C trị giá 5 triệu USD để nhập khẩu hàng hóa từ một công ty tại quốc gia nằm trong danh sách cảnh báo của FATF, ngân hàng phát hành phải áp dụng quy trình EDD bao gồm xác minh nguồn tiền, mục đích kinh doanh, lịch sử giao dịch trước đó và các mối quan hệ thương mại thực sự. Một trường hợp khác là khi L/C được mở với giá trị cao bất thường so với doanh thu hàng năm của doanh nghiệp, hoặc khi chứng từ xuất trình có dấu hiệu giả mạo về số lượng, chất lượng hoặc giá trị hàng hóa, ngân hàng có quyền và nghĩa vụ từ chối thanh toán đồng thời báo cáo cho cơ quan phòng chống rửa tiền cấp quốc gia. Tại Việt Nam, các ngân hàng thương mại lớn như Vietcombank, BIDV, Techcombank đều đã tích hợp module sàng lọc AML tự động vào hệ thống xử lý L/C, giúp tự động cảnh báo các giao dịch khớp với danh sách đen quốc tế hoặc có pattern giao dịch bất thường.
Về mặt pháp lý, hoạt động chống rửa tiền trong L/C tại Việt Nam chịu sự điều chỉnh bởi Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022 (có hiệu lực từ ngày 01/3/2023, thay thế Luật năm 2012), Nghị định 19/2023/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Phòng, chống rửa tiền, Thông tư 17/2023/TT-NHNN hướng dẫn về phòng chống rửa tiền đối với hoạt động ngân hàng, cùng các thông tư hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước về hoạt động thanh toán quốc tế. Ngoài ra, ngân hàng còn phải tuân thủ UCP 600 (Quy tắc và thực hành thống nhất về thư tín dụng của Phòng Công nghiệp và Thương mại Quốc tế - ICC) và các khuyến nghị của Nhóm Hành động Tài chính toàn cầu (FATF), đặc biệt là Khuyến nghị số 1, 10, 16, 20 và 22 liên quan đến đánh giá rủi ro, due diligence đối với khách hàng, báo cáo giao dịch đáng ngờ và cấm thực hiện giao dịch với các cá nhân/tổ chức bị chỉ định trừng phạt.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý rằng chống rửa tiền trong L/C là nội dung thường xuyên xuất hiện trong các kỳ thi chứng chỉ nghiệp vụ như chứng chỉ CCO (Chief Compliance Officer) và thi tuyển cán bộ phòng chống rửa tiền. Các điểm cần tập trung bao gồm: phân biệt giữa KYC, CDD (Customer Due Diligence) và EDD; nắm vững các dấu hiệu cảnh báo đặc thù của L/C như giao dịch tròn số, bất đối xứng giữa giá trị L/C và giá trị hợp đồng thương mại, lạm dụng L/C đứng (Standby L/C) cho mục đích bảo lãnh thay vì thanh toán hàng hóa; hiểu rõ quy trình báo cáo STR (Suspicious Transaction Report) và nghĩa vụ của ngân hàng khi phát hiện giao dịch đáng ngờ trong thời hạn 24 giờ theo quy định. Đặc biệt, thí sinh cần chú ý sự khác biệt giữa nghĩa vụ tuân thủ nguyên tắc L/C (trả tiền khi chứng từ hợp lệ) và nghĩa vụ phòng chống rửa tiền (có quyền từ chối khi nghi ngờ) - đây là điểm thường gây nhầm lẫn trong các tình huống thực tế.