Cơ cấu vốn mục tiêu dài hạn là tỷ trọng tối ưu giữa các thành phần nguồn vốn (vốn cấp 1, vốn cấp 2 và các công cụ vốn khác) mà ngân hàng đặt ra cho một khoảng thời gian dài, thường từ 3 đến 5 năm, nhằm đảm bảo sự cân bằng giữa mức độ an toàn vốn và chi phí sử dụng vốn. Đây là khung tham chiếu chiến lược giúp ngân hàng duy trì năng lực tài chính ổn định, đáp ứng yêu cầu pháp lý và hỗ trợ tăng trưởng kinh doanh bền vững.
Cơ cấu vốn mục tiêu dài hạn được xây dựng dựa trên nhiều yếu tố: quy mô tài sản rủi ro, mô hình kinh doanh, chiến lược tăng trưởng tín dụng, khả năng tiếp cận thị trường vốn, yêu cầu về xếp hạng tín nhiệm và các chuẩn mực quốc tế như Basel II, Basel III. Ngân hàng sẽ xác định tỷ lệ vốn cấp 1 (T1) và vốn cấp 2 (T2) so với tổng tài sản có rủi ro (RWA) sao cho vừa đáp ứng biên an toàn theo quy định, vừa tối thiểu hóa chi phí vốn bình quân (WACC). Đồng thời, cơ cấu này còn phản ánh chiến lược phân bổ vốn nội bộ cho các danh mục kinh doanh khác nhau và định hướng phát hành các công cụ vốn như cổ phiếu thường, cổ phiếu ưu đãi, hoặc trái phiếu dưới danh nghĩa vốn. Trong quá trình vận hành, ngân hàng sẽ thường xuyên so sánh cơ cấu vốn thực tế với mục tiêu để điều chỉnh kịp thời thông qua các kế hoạch tăng vốn, chia cổ tức, hoặc phát hành chứng chỉ tiền gửi dài hạn.
Tại Việt Nam, nhiều ngân hàng thương mại cổ phần lớn như Vietcombank, BIDV, Techcombank hay MB đều công bố cơ cấu vốn mục tiêu dài hạn trong chiến lược phát triển 5 năm, trong đó tỷ lệ CAR (Capital Adequacy Ratio) mục tiêu thường được đặt ở mức 12-14%, cao hơn mức tối thiểu 8% theo quy định, nhằm tạo dư địa cho tăng trưởng tín dụng và đáp ứng chuẩn Basel II. Ví dụ, khi Techcombank triển khai kế hoạch tăng vốn qua phát hành riêng lẻ cho cổ đông chiến lược, ngân hàng này đã đặt mục tiêu nâng tỷ trọng vốn cấp 1 lên mức trên 11% để phục vụ mở rộng danh mục cho vay bán lẻ và doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Về khung pháp lý, cơ cấu vốn mục tiêu dài hạn của các ngân hàng Việt Nam chịu sự điều chỉnh bởi Thông tư 41/2016/TT-NHNN quy định tỷ lệ an toàn vốn theo Basel II, Thông tư 22/2023/TT-NHNN về hệ thống đo lường rủi ro tín dụng, cùng các quyết định của Thống đốc NHNN về lộ trình áp dụng các tiêu chuẩn Basel III tại Việt Nam. Ngoài ra, Luật Các tổ chức tín dụng 2024 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2025) cũng quy định chặt chẽ hơn về yêu cầu vốn pháp định, vốn an toàn và nghĩa vụ công bố thông tin liên quan đến cơ cấu vốn.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý phân biệt rõ cơ cấu vốn mục tiêu dài hạn với cơ cấu vốn hiện tại và kế hoạch vốn ngắn hạn, đồng thời nắm vững cách tính tỷ lệ CAR theo công thức (Vốn cấp 1 + Vốn cấp 2)/RWA. Cần hiểu rõ mối quan hệ nghịch giữa chi phí vốn và mức độ an toàn: vốn cấp 1 càng cao thì chi phí vốn càng lớn nhưng khả năng chống chịu rủi ro càng tốt. Khi thi, hãy chú ý các tình huống liên quan đến quyết định phát hành cổ phiếu, trái phiếu dưới danh nghĩa vốn, hoặc phân bổ lợi nhuận giữ lại để tăng vốn tự có.