Công thức chi phí bảo hiểm tổng hợp (Combined Cost Formula) là chỉ tiêu tài chính dùng để đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh bảo hiểm thông qua việc tổng hợp tỷ lệ bồi thường và tỷ lệ chi phí hoạt động. Đây là công cụ quan trọng giúp các công ty bảo hiểm, đặc biệt trong mô hình bancassurance, đo lường mức độ sinh lời và khả năng kiểm soát chi phí của mình. Chỉ tiêu này phản ánh tổng chi phí mà doanh nghiệp bảo hiểm phải bỏ ra để phục vụ một đồng doanh thu phí bảo hiểm thuần.
Công thức chi phí bảo hiểm tổng hợp được tính bằng tổng của hai thành phần: tỷ lệ bồi thường (Loss Ratio) và tỷ lệ chi phí hoạt động (Expense Ratio). Cụ thể, tỷ lệ bồi thường = Tổng chi bồi thường / Doanh thu phí bảo hiểm thuần, phản ánh mức độ rủi ro và chi phí chi trả cho khách hàng khi xảy ra sự kiện bảo hiểm. Tỷ lệ chi phí hoạt động = Tổng chi phí hoạt động / Doanh thu phí bảo hiểm thuần, bao gồm các chi phí như hoa hồng, lương nhân viên, chi phí quản lý, chi phí IT và chi phí phân phối qua kênh ngân hàng. Khi tổng hợp hai tỷ lệ này nhỏ hơn 100%, doanh nghiệp bảo hiểm có lãi từ hoạt động bảo hiểm thuần; nếu bằng 100% là hòa vốn; và khi lớn hơn 100% là đang lỗ từ hoạt động bảo hiểm. Trong mô hình bancassurance, chi phí hoa hồng trả cho ngân hàng phân phối thường chiếm tỷ trọng lớn trong tỷ lệ chi phí, do đó việc kiểm soát chỉ tiêu này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa công ty bảo hiểm và ngân hàng đối tác.
Tại Việt Nam, nhiều ngân hàng thương mại đã hợp tác với các công ty bảo hiểm nhân thọ và phi nhân thọ để triển khai bancassurance, ví dụ như Vietcombank hợp tác với FWD, BIDV hợp tác với Prudential, Techcombank hợp tác với Manulife, hay ACB hợp tác với Sun Life. Ví dụ, nếu một công ty bảo hiểm có doanh thu phí thuần là 1.000 tỷ đồng, chi bồi thường là 550 tỷ đồng (tỷ lệ bồi thường 55%) và chi phí hoạt động là 380 tỷ đồng (tỷ lệ chi phí 38%), thì công thức chi phí bảo hiểm tổng hợp là 55% + 38% = 93%, cho thấy doanh nghiệp có lãi 7% từ hoạt động bảo hiểm thuần. Ngược lại, nếu tỷ lệ bồi thường là 65% và tỷ lệ chi phí là 45% thì tổng là 110%, nghĩa là công ty bảo hiểm đang lỗ 10% trên mỗi đồng phí thu thuần, điều này buộc ban lãnh đạo phải điều chỉnh chiến lược phân phối, tối ưu hóa sản phẩm hoặc tăng cường kiểm soát rủi ro.
Về quy định pháp lý, việc tính toán và công bố các chỉ tiêu tài chính trong hoạt động bảo hiểm tại Việt Nam được quy định tại Nghị định 03/2023/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Tài chính, Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 (Luật số 08/2022/QH15) và các Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính về chế độ báo cáo tài chính đối với doanh nghiệp bảo hiểm. Ngoài ra, các thông tư hướng dẫn về bancassurance như Thông tư 86/2017/TT-BTC và các văn bản sửa đổi, bổ sung cũng quy định về tỷ lệ hoa hồng, phí phân phối và các chi phí liên quan trong quan hệ hợp tác giữa ngân hàng và doanh nghiệp bảo hiểm.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý rằng công thức chi phí bảo hiểm tổng hợp là một trong những chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh doanh bảo hiểm quan trọng nhất, thường xuất hiện trong các câu hỏi về phân tích tài chính doanh nghiệp bảo hiểm và mô hình bancassurance. Khi ôn tập, thí sinh cần phân biệt rõ với các chỉ tiêu khác như tỷ lệ bồi thường riêng lẻ, tỷ lệ chi phí riêng lẻ, ROE, ROA của doanh nghiệp bảo hiểm. Ngoài ra, cần chú ý rằng trong bancassurance, doanh thu phí bảo hiểm thường được ghi nhận tại công ty bảo hiểm chứ không phải ngân hàng, nhưng ngân hàng lại được hưởng hoa hồng phân phối và các khoản thu nhập khác từ việc bán bảo hiểm, vì vậy việc phân tích hiệu quả của mô hình này cần xem xét cả hai phía. Chỉ tiêu này dưới 100% được coi là dấu hiệu tích cực, nhưng ngành bảo hiểm nhân thọ thường có công thức chi phí tổng hợp cao hơn bảo hiểm phi nhân thọ do chi phí khai thác ban đầu lớn.