Công ty cho thuê tài chính là gì?

Công ty cho thuê tài chính là gì?

Công ty cho thuê tài chính là một tổ chức tín dụng phi ngân hàng được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật Việt Nam, chuyên cung cấp hình thức tài chính trung và dài hạn cho doanh nghiệp cũng như cá nhân thông qua việc cho thuê tài sản. Tài sản cho thuê bao gồm máy móc, thiết bị sản xuất, phương tiện vận tải và các tài sản cố định khác có giá trị lớn.

Về bản chất pháp lý, công ty cho thuê tài chính đóng vai trò như một đơn vị trung gian tài chính: mua tài sản mà khách hàng lựa chọn từ nhà cung cấp, sau đó cho khách hàng thuê sử dụng trong một thời gian nhất định. Điểm đặc biệt là trong suốt thời hạn hợp đồng, quyền sở hữu tài sản vẫn thuộc về công ty cho thuê tài chính, nhưng phần lớn rủi ro và lợi ích kinh tế đã được chuyển giao cho bên thuê. Khi kết thúc hợp đồng, khách hàng có quyền mua lại tài sản với giá thanh lý theo thỏa thuận hoặc trả lại tài sản cho công ty.

Hoạt động cho thuê tài chính tại Việt Nam được điều chỉnh chủ yếu bởi Nghị định số 39/2021/NĐ-CP ngày 29/12/2021 của Chính phủ và chịu sự giám sát của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Tại sao công ty cho thuê tài chính quan trọng trong ngân hàng?

• Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn trung và dài hạn: Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn ngân hàng truyền thống do thiếu tài sản bảo đảm. Cho thuê tài chính giải quyết bài toán này khi chính tài sản thuê được sử dụng làm tài sản bảo đảm, giúp doanh nghiệp có cơ hội đầu tư máy móc, thiết bị mà không cần bỏ ra khoản vốn lớn ban đầu.

• Đa dạng hóa sản phẩm tín dụng: Công ty cho thuê tài chính bổ sung thêm một kênh cung cấp vốn phi ngân hàng, giúp thị trường tài chính Việt Nam ngày càng phong phú. Điều này tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh và buộc các tổ chức tín dụng phải cải thiện chất lượng dịch vụ.

• Thúc đẩy đầu tư vào tài sản cố định: Bằng cách cung cấp phương thức tài chính linh hoạt, cho thuê tài chính khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất và hiệu quả hoạt động kinh doanh.

• Phân bổ rủi ro hợp lý: Công ty cho thuê tài chính nắm giữ quyền sở hữu tài sản nên có cơ sở để thu hồi tài sản khi khách hàng vi phạm hợp đồng, từ đó giảm thiểu rủi ro tín dụng cho hệ thống tài chính.

Cách hoạt động và quy trình cho thuê tài chính

Quy trình hoạt động cơ bản

Bước 1 - Khách hàng lựa chọn tài sản: Doanh nghiệp hoặc cá nhân có nhu cầu đầu tư tài sản chọn tài sản phù hợp từ nhà cung cấp, sau đó đề xuất với công ty cho thuê tài chính về loại tài sản, giá trị và nhà cung cấp.

Bước 2 - Công ty cho thuê tài chính thẩm định: Công ty tiến hành thẩm định tài chính và pháp lý của khách hàng, đánh giá giá trị tài sản và khả năng tạo ra dòng tiền trả nợ.

Bước 3 - Ký hợp đồng mua và cho thuê: Công ty cho thuê tài chính mua tài sản từ nhà cung cấp và ký hợp đồng cho thuê với khách hàng. Thời hạn thuê thường từ 3 đến 5 năm, có thể kéo dài đến 7-10 năm tùy loại tài sản.

Bước 4 - Khách hàng trả tiền thuê định kỳ: Trong suốt thời hạn thuê, khách hàng thanh toán tiền thuê hàng tháng hoặc hàng quý bao gồm hai thành phần chính: phần khấu hao tài sản và lãi suất cho vay tương đương.

Bước 5 - Kết thúc hợp đồng: Hết thời hạn thuê, khách hàng có các lựa chọn: mua lại tài sản với giá thanh lý đã thỏa thuận trong hợp đồng, tiếp tục thuê với điều kiện mới, hoặc trả lại tài sản cho công ty cho thuê tài chính.

Cấu phần tiền thuê

Tiền thuê định kỳ trong hợp đồng cho thuê tài chính được tính theo công thức:

Tiền thuê = Phần khấu hao + Phần lãi suất + Phí dịch vụ (nếu có)

Trong đó:

• Phần khấu hao = (Giá trị tài sản - Giá trị thanh lý dự kiến) / Số kỳ trả tiền thuê
• Phần lãi suất = Số dư gốc còn lại × Lãi suất cho thuê / Kỳ trả tiền

Ví dụ tính toán cụ thể: Một công ty sản xuất thuê một máy CNC trị giá 1 tỷ đồng trong thời hạn 5 năm (60 tháng) với giá trị thanh lý ước tính 100 triệu đồng. Lãi suất cho thuê là 10%/năm trả gốc và lãi đều hàng tháng.

• Số tiền khấu hao phải thu hồi = 1 tỷ - 100 triệu = 900 triệu đồng
• Phần khấu hao hàng tháng = 900 triệu / 60 tháng = 15 triệu đồng/tháng
• Lãi suất hàng tháng = 10%/12 = 0,833%/tháng

Số dư gốc ban đầu là 900 triệu đồng (vì công ty cho thuê tài chính đã thanh toán toàn bộ cho nhà cung cấp), lãi tháng đầu = 900 triệu × 0,833% = 7,5 triệu đồng.

Ví dụ thực tế

Ví dụ 1 - Cho thuê tài chính trong sản xuất:

Khách hàng B là một doanh nghiệp nhỏ chuyên sản xuất đồ gỗ xuất khẩu, có nhu cầu mua máy gia công CNC hiệu suất cao trị giá 2,5 tỷ đồng nhưng chưa có đủ vốn. Ngân hàng A thẩm định và cho thuê tài chính máy móc này trong thời hạn 5 năm với lãi suất 9,5%/năm, trả góp hàng tháng. Tổng số tiền thuê trong 5 năm khoảng 3,1 tỷ đồng (bao gồm gốc và lãi). Giá trị thanh lý sau 5 năm là 300 triệu đồng. Khách hàng B sử dụng máy móc để sản xuất, tạo ra doanh thu trả tiền thuê và thu lợi nhuận. Sau khi kết thúc hợp đồng, công ty quyết định mua lại máy với giá 300 triệu đồng.

Ví dụ 2 - Cho thuê tài chính phương tiện vận tải:

Một doanh nghiệp vận tải có 10 xe tải đang hoạt động, muốn mở rộng đội xe nhưng gặp khó khăn về vốn. Ngân hàng B cung cấp gói cho thuê tài chính 5 xe tải mới trị giá 3,5 tỷ đồng, thời hạn thuê 7 năm với lãi suất 8,8%/năm. Tiền thuê hàng tháng khoảng 58 triệu đồng/tháng. Doanh nghiệp vận tải sử dụng 5 xe mới này để nhận thêm hợp đồng vận chuyển, doanh thu tăng thêm khoảng 120 triệu đồng/tháng, đủ để trả tiền thuê và có lãi.

Phân biệt với thuật ngữ liên quan

Câu hỏi thường gặp trong đề thi

Câu 1: Trong hoạt động cho thuê tài chính, bên nào chịu trách nhiệm về rủi ro và lợi ích gắn liền với tài sản thuê?

A. Công ty cho thuê tài chính B. Bên thuê C. Nhà cung cấp tài sản D. Ngân hàng Nhà nước

Câu 2: Văn bản pháp lý nào là văn bản chính điều chỉnh hoạt động cho thuê tài chính tại Việt Nam hiện nay?

A. Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010 B. Nghị định số 39/2021/NĐ-CP C. Thông tư số 07/2013/TT-NHNN D. Nghị định số 195/2005/NĐ-CP

Câu 3: Điểm khác biệt cốt lõi giữa cho thuê tài chính và cho thuê vận hành là gì?

A. Thời hạn hợp đồng cho thuê B. Mức độ chuyển giao rủi ro và lợi ích từ quyền sở hữu tài sản C. Giá trị tài sản cho thuê D. Lãi suất áp dụng

Tổng kết

Công ty cho thuê tài chính đóng vai trò quan trọng trong hệ thống tài chính Việt Nam, là cầu nối giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn trung và dài hạn thông qua hình thức thuê tài sản linh hoạt. Hiểu rõ bản chất, quy trình hoạt động và khung pháp lý của cho thuê tài chính là yêu cầu bắt buộc đối với người ôn thi tuyển dụng ngân hàng. Hãy ôn luyện kỹ các điểm phân biệt với cho thuê vận hành và mua bán trả góp để trả lời chính xác các câu hỏi trắc nghiệm trong kỳ thi sắp tới.