CRS (Common Reporting Standard) là Tiêu chuẩn Báo cáo Chung do Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) ban hành nhằm thiết lập cơ chế tự động trao đổi thông tin tài khoản tài chính giữa các quốc gia. Tại Việt Nam, CRS được triển khai trong lĩnh vực ngân hàng theo khuôn khổ pháp lý quốc gia và các cam kết quốc tế, yêu cầu các tổ chức tài chính thu thập, xác minh và báo cáo thông tin tài khoản của khách hàng có liên quan đến nước ngoài cho cơ quan thuế.
CRS hoạt động theo nguyên tắc tự động trao đổi thông tin toàn cầu (Automatic Exchange of Information - AEOI). Theo đó, các tổ chức tài chính được kiểm soát (gồm ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán, quỹ đầu tư, công ty bảo hiểm, tổ chức tài chính vi mô…) có nghĩa vụ thu thập thông tin nhận dạng khách hàng (họ tên, địa chỉ, số giấy tờ tùy thân, mã số thuế) và thông tin tài khoản (số dư, lãi suất, cổ tức, doanh thu từ bán tài sản). Đặc biệt, ngân hàng phải xác định các khách hàng là công dân hoặc cư trú tại quốc gia khác thông qua giấy tờ tùy thân, nơi cư trú hoặc các tiêu chí giám sát khác. Sau đó, thông tin này được báo cáo cho cơ quan thuế quốc gia (tại Việt Nam là Tổng cục Thuế), sau đó sẽ tự động chuyển đến cơ quan thuế của quốc gia mà khách hàng cư trú thông qua cơ chế trao đổi thông tin đã ký kết. Chu kỳ báo cáo thường được thực hiện hằng năm, dựa trên dữ liệu của năm tài chính liền trước.
Tại Việt Nam, hệ thống ngân hàng triển khai CRS từ năm 2023 đối với dữ liệu của năm 2022. Chẳng hạn, khi một khách hàng người Việt Nam mở tài khoản tiết kiệm tại một ngân hàng ở Singapore hoặc Nhật Bản, ngân hàng nước ngoài sẽ báo cáo thông tin tài khoản cho cơ quan thuế nước họ, sau đó thông tin này sẽ được trao đổi về Tổng cục Thuế Việt Nam để phục vụ công tác quản lý thuế trong nước. Ngược lại, nếu một công dân nước ngoài có tài khoản tại ngân hàng thương mại Việt Nam như Vietcombank, BIDV hay Techcombank, các ngân hàng này phải tổng hợp và gửi báo cáo về cơ quan thuế để chuyển về nước cư trú của khách hàng. Điều này giúp cơ quan thuế hai nước cùng nắm được các khoản thu nhập và tài sản xuyên biên giới, hạn chế tình trạng trốn thuế và chuyển giá.
Về mặt pháp lý tại Việt Nam, việc áp dụng CRS được quy định chủ yếu qua các văn bản sau: Công ước đa phương về Hỗ trợ hành chính lẫn nhau về các vấn đề thuế (MAC) mà Việt Nam gia nhập năm 2017; Luật Quản lý thuế 2019 (Luật 38/2019/QH14), đặc biệt là Điều 17 quy định về trao đổi thông tin thuế với nước ngoài; Nghị định 126/2020/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế về việc trao đổi thông tin tài khoản giữa cơ quan quản lý thuế Việt Nam với cơ quan quản lý thuế các nước, vùng lãnh thổ. Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước cũng ban hành các thông tư, văn bản chỉ đạo các tổ chức tín dụng phải thu thập và cập nhật thông tin khách hàng theo tiêu chuẩn CRS, đảm bảo tuân thủ nghĩa vụ báo cáo.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý rằng CRS có liên quan chặt chẽ đến chức năng tuân thủ (compliance) và quản trị rủi ro pháp lý của các ngân hàng thương mại. Khi thi, cần phân biệt được CRS với FATCA (Foreign Account Tax Compliance Act của Mỹ) – hai hệ thống này có cơ chế và khuôn khổ pháp lý khác nhau nhưng cùng mục tiêu chống trốn thuế toàn cầu. Ngoài ra, cần nắm rõ vai trò của Tổng cục Thuế là đầu mối nhận và chuyển thông tin, trong khi ngân hàng chỉ là đơn vị cung cấp dữ liệu đầu vào; khách hàng có quyền từ chối cung cấp thông tin nhưng ngân hàng vẫn phải báo cáo nếu nghi ngờ có yếu tố nước ngoài. Một điểm đáng lưu ý là việc không tuân thủ CRS có thể khiến tổ chức tài chính chịu trách nhiệm hành chính và ảnh hưởng đến uy tín quốc tế, vì vậy đây cũng là một trong những yếu tố đánh giá năng lực quản trị của ngân hàng.