Kháng cáo trong vụ án tín dụng ngân hàng là quyền hợp pháp của đương sự (ngân hàng, tổ chức tín dụng, cá nhân, tổ chức vay vốn hoặc người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan) yêu cầu Tòa án nhân dân cấp trên trực tiếp xét xử lại bản án hoặc quyết định chưa có hiệu lực pháp luật của Tòa án cấp dưới trong các tranh chấp phát sinh từ hoạt động cấp tín dụng. Đây là một trong những biện pháp bảo đảm quyền tài phán và quyền được xét xử công bằng, giúp đương sự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp khi cho rằng bản án sơ thẩm có sai sót về mặt nội dung hoặc tố tụng.
Theo quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015, thời hạn kháng cáo đối với bản án của Tòa án cấp sơ thẩm là 10 ngày kể từ ngày tuyên án hoặc 15 ngày kể từ ngày tòa ra quyết định; đối với quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án, đình chỉ giải quyết vụ án là 5 ngày. Đương sự có thể gửi đơn kháng cáo trực tiếp đến Tòa án cấp phúc thẩm hoặc thông qua Tòa án đã xét xử sơ thẩm. Tòa án cấp phúc thẩm sẽ thụ lý, xét xử lại toàn bộ nội dung vụ án, có thể giữ nguyên, sửa, hủy bản án sơ thẩm hoặc hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ giải quyết vụ án. Phạm vi xét xử phúc thẩm được giới hạn trong phần bản án, quyết định bị kháng cáo, kháng nghị và có liên quan, đảm bảo nguyên tắc không vượt quá yêu cầu kháng cáo.
Trong thực tiễn ngân hàng Việt Nam, khi ngân hàng khởi kiện đòi nợ khách hàng vay không trả đúng hạn và bản án sơ thẩm tuyên mức lãi suất, phạt vi phạm thấp hơn so với yêu cầu của ngân hàng, phía ngân hàng có quyền nộp đơn kháng cáo yêu cầu Tòa án cấp trên xem xét lại vấn đề lãi suất quá hạn, lãi suất trên nợ gốc quá hạn theo quy định tại Điều 13 Nghị định 21/2021/NĐ-CP và khoản 5 Điều 466 Bộ luật Dân sự 2015. Ngược lại, khách hàng bị tuyên buộc trả nợ cũng có quyền kháng cáo nếu cho rằng hợp đồng tín dụng vô hiệu, lãi suất cho vay vi phạm trần lãi suất, hoặc tài sản bảo đảm bị định giá sai. Ví dụ điển hình là các vụ tranh chấp liên quan đến hợp đồng tín dụng, hợp đồng thế chấp, bảo lãnh ngân hàng mà bản án sơ thẩm không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ngân hàng.
Về cơ sở pháp lý, quyền kháng cáo được quy định cụ thể tại Chương XXIV (Điều 271 đến Điều 308) Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015, trong đó quy định về thời hạn kháng cáo, hình thức kháng cáo, thủ tục kháng cáo, thụ lý giải quyết và xét xử phúc thẩm. Ngoài ra, cần tham chiếu Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2024), Luật Sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng năm 2017, các Thông tư hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước về hoạt động cho vay, cùng Nghị định 21/2021/NĐ-CP quy định thi hành Bộ luật Dân sự về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ. Việc nắm vững hệ thống văn bản pháp luật này là yếu tố then chốt giúp giải quyết đúng đắn các tranh chấp tín dụng ở cấp phúc thẩm.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý phân biệt rõ giữa kháng cáo (của đương sự) với kháng nghị (của Viện Kiểm sát cùng cấp hoặc cấp trên) trong cùng một vụ án tín dụng, đồng thời phân biệt kháng cáo phúc thẩm với kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm theo quy định tại Chương XXVII Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015. Thời hạn kháng cáo, điều kiện được kháng cáo, mức phạt án phí phúc thẩm (bằng án phí sơ thẩm đối với phần yêu cầu kháng cáo) là những nội dung trọng tâm thường xuất hiện trong đề thi. Bên cạnh đó, cần chú ý trường hợp đương sự kháng cáo quá hạn mà không có lý do bất khả kháng sẽ bị Tòa án cấp phúc thẩm đình chỉ xét xử phúc thẩm, khi đó bản án sơ thẩm sẽ có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo.