Khiếu nại về thuế là quyền của người nộp thuế được pháp luật bảo hộ, theo đó cá nhân, tổ chức nộp thuế có thể yêu cầu cơ quan thuế hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét lại các quyết định hành chính thuế, hành vi hành chính về thuế mà họ cho rằng trái pháp luật hoặc xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Đây là công cụ pháp lý quan trọng giúp cân bằng lợi ích giữa Nhà nước và người nộp thuế trong quan hệ pháp luật thuế tại Việt Nam.
Theo các quy định hiện hành, đối tượng khiếu nại bao gồm các quyết định hành chính thuế như quyết định ấn định thuế, quyết định xử phạt vi phạm hành chính về thuế, quyết định cưỡng chế thi hành nghĩa vụ thuế, quyết định hoàn thuế, miễn giảm thuế, cũng như các hành vi hành chính của công chức thuế trong quá trình thực thi nhiệm vụ. Thời hiệu khiếu nại là 90 ngày kể từ ngày nhận được quyết định hành chính thuế hoặc biết được hành vi hành chính bị khiếu nại. Đơn khiếu nại phải ghi rõ nội dung, lý do, căn cứ pháp lý và yêu cầu giải quyết cụ thể. Người nộp thuế có thể gửi đơn trực tiếp hoặc qua đường bưu điện đến cơ quan ban hành quyết định hoặc cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại. Đặc biệt, trong thời gian chờ giải quyết, người khiếu nại vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nộp thuế theo đúng quyết định của cơ quan thuế.
Một ví dụ thực tế thường gặp trong ngân hàng Việt Nam là trường hợp doanh nghiệp có vay vốn ngân hàng bị cơ quan thuế ấn định doanh thu và truy thu thuế giá trị gia tăng với số tiền lớn, doanh nghiệp cho rằng việc ấn định thuế là không phù hợp vì đã kê khai đầy đủ, có hóa đơn chứng từ hợp lệ theo quy định. Trong tình huống này, doanh nghiệp có quyền gửi đơn khiếu nại đến Chi cục thuế hoặc Cục thuế cấp trên trực tiếp để yêu cầu xem xét lại. Nếu không đồng ý với kết quả giải quyết khiếu nại lần đầu, doanh nghiệp có quyền khiếu nại lần hai đến cơ quan quản lý thuế cấp cao hơn hoặc khởi kiện tại Tòa án hành chính có thẩm quyền.
Về cơ sở pháp lý, quyền khiếu nại về thuế được quy định cụ thể tại Luật Quản lý thuế 2019 (Luật số 38/2019/QH14) thay thế Luật Quản lý thuế 2006 và các luật sửa đổi, bổ sung. Bên cạnh đó, Luật Khiếu nại 2011 (Luật số 02/2011/QH12) quy định chung về trình tự, thủ tục khiếu nại hành chính cũng được áp dụng đồng thời. Nghị định 126/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế cũng có những điều khoản liên quan trực tiếp đến vấn đề này.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần phân biệt rõ giữa "khiếu nại về thuế" và "tranh chấp về thuế", trong đó khiếu nại là yêu cầu cơ quan hành chính giải quyết còn tranh chấp được đưa ra giải quyết tại Tòa án hành chính. Cần nắm vững thời hiệu khiếu nại 90 ngày, thẩm quyền giải quyết khiếu nại hai cấp và nguyên tắc nộp thuế đúng hạn không bị ảnh hưởng bởi quá trình khiếu nại. Ngoài ra, cần lưu ý rằng việc khiếu nại chỉ áp dụng đối với các quyết định hành chính thuế, không áp dụng cho các quyết định mang tính nội bộ của cơ quan thuế.