Mô hình liên minh chiến lược ngân hàng - bảo hiển là hình thức hợp tác chiến lược dài hạn giữa một ngân hàng thương mại với một hoặc một số doanh nghiệp bảo hiểm, trong đó hai bên cùng xây dựng kế hoạch kinh doanh chung, chia sẻ cơ sở dữ liệu khách hàng và phối hợp triển khai các sản phẩm bảo hiểm thông qua kênh phân phối của ngân hàng. Liên minh chiến lược khác với hợp đồng đại lý bảo hiểm đơn thuần ở chỗ hai bên cam kết gắn bó lâu dài, đầu tư nguồn lực chung và cùng hưởng lợi ích chiến lược thay vì chỉ thỏa thuận phân phối sản phẩm trong thời hạn nhất định.
Theo mô hình này, ngân hàng đóng vai trò là kênh phân phối sản phẩm bảo hiểm nhân thọ hoặc bảo hiểm phi nhân thọ đến tập lượng khách hàng hiện hữu của mình, đặc biệt là nhóm khách hàng tiền gửi, vay vốn và sử dụng dịch vụ thanh toán. Đổi lại, doanh nghiệp bảo hiểm cung cấp sản phẩm bảo hiểm được thiết kế riêng phù hợp với phân khúc khách hàng của ngân hàng, đồng thời hỗ trợ đào tạo nhân sự, cung cấp hệ thống công nghệ thông tin và cùng tham gia xây dựng quy trình bán hàng. Liên minh có thể theo hình thức độc quyền (ngân hàng chỉ phân phối sản phẩm của một đối tác bảo hiểm duy nhất) hoặc không độc quyền (ngân hàng hợp tác với nhiều doanh nghiệp bảo hiểm cùng lúc). Doanh thu phí bảo hiểm được phân chia theo tỷ lệ thỏa thuận trước, bao gồm hoa hồng ban đầu, hoa hồng duy trì và các khoản thưởng doanh số, tạo ra nguồn thu nhập phi lãi quan trọng cho ngân hàng.
Tại Việt Nam, nhiều ngân hàng lớn đã triển khai mô hình liên minh chiến lược ngân hàng - bảo hiểm khá thành công trong những năm gần đây. Tiêu biểu có thể kể đến liên minh giữa Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) với Tập đoàn Manulife, Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (Techcombank) với Manulife Việt Nam, hay Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) với Prudential Việt Nam. Nhờ tận dụng được lượng khách hàng khổng lồ có sẵn, các ngân hàng đã gia tăng đáng kể doanh thu phí bảo hiểm, trong khi doanh nghiệp bảo hiểm mở rộng được tệp khách hàng mà không phải đầu tư xây dựng hệ thống đại lý riêng.
Về khung pháp lý, hoạt động liên minh chiến lược ngân hàng - bảo hiểm chịu sự điều chỉnh của Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15, Nghị định 03/2023/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ của Bộ Tài chính trong quản lý nhà nước về bảo hiểm, cùng các Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính về đại lý bảo hiểm và phân phối sản phẩm bảo hiểm qua kênh ngân hàng. Ngoài ra, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng có các quy định về hoạt động liên kết giữa tổ chức tín dụng với doanh nghiệp bảo hiểm nhằm đảm bảo hoạt động này không ảnh hưởng đến an toàn hoạt động ngân hàng. Các bên tham gia liên minh phải tuân thủ nguyên tắc minh bạch thông tin, tách biệt giữa hoạt động ngân hàng và hoạt động phân phối bảo hiểm.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần phân biệt rõ mô hình liên minh chiến lược với các hình thức bancassurance khác như hợp đồng đại lý bảo hiểm đơn thuần hay thành lập công ty bảo hiểm trực thuộc ngân hàng. Đặc điểm cốt lõi của liên minh chiến lược là tính chất hợp tác dài hạn, hai bên cùng đầu tư nguồn lực và chia sẻ lợi ích chiến lược, không chỉ dừng lại ở việc ký hợp đồng đại lý ngắn hạn. Cần lưu ý các rủi ro tiềm ẩn như xung đột lợi ích, chất lượng tư vấn bảo hiểm tại quầy và nghĩa vụ bảo mật thông tin khách hàng giữa hai bên tham gia liên minh.