Performance Guarantee là gì?
Performance Guarantee (Bảo lãnh thực hiện hợp đồng) là cam kết bảo lãnh của ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng thay cho nhà thầu, đảm bảo việc thực hiện đầy đủ và đúng hạn các nghĩa vụ hợp đồng với bên mời thầu hoặc chủ đầu tư. Khi nhà thầu không hoàn thành nghĩa vụ theo đúng các điều khoản đã ký kết, ngân hàng phát hành bảo lãnh có trách nhiệm thanh toán cho bên thụ hưởng theo các điều kiện quy định trong Thư bảo lãnh. Đây là một trong những loại bảo lãnh ngân hàng phổ biến nhất trong lĩnh vực đấu thầu và xây dựng tại Việt Nam.
Tại sao Performance Guarantee quan trọng trong ngân hàng?
- Bảo vệ quyền lợi chủ đầu tư: Performance Guarantee đảm bảo rằng dù nhà thầu có vi phạm hợp đồng (chậm tiến độ, chất lượng kém, bỏ dở công trình), chủ đầu tư vẫn được bồi thường thông qua ngân hàng phát hành.
- Tăng uy tín trong đấu thầu: Nhà thầu có Thư bảo lãnh thực hiện hợp đồng từ ngân hàng được đánh giá là có năng lực tài chính và cam kết nghiêm túc, tăng khả năng trúng thầu.
- Phân tán rủi ro: Ngân hàng đóng vai trò trung gian, phân tán rủi ro từ phía chủ đầu tư sang cho ngân hàng có năng lực tài chính mạnh.
- Tuân thủ pháp luật: Theo quy định của pháp luật đấu thầu Việt Nam, nhiều gói thầu bắt buộc phải có bảo lãnh thực hiện hợp đồng như một điều kiện xét duyệt.
Cách hoạt động và cách tính
Quy trình phát hành Performance Guarantee
- Nhà thầu nộp hồ sơ yêu cầu bảo lãnh tại ngân hàng, cung cấp hợp đồng gốc, hồ sơ thầu và các tài liệu chứng minh năng lực.
- Ngân hàng đánh giá rủi ro, xem xét tài chính và uy tín của nhà thầu trước khi quyết định phát hành.
- Ký hợp đồng bảo lãnh giữa ngân hàng và nhà thầu, xác định mức phí, thời hạn và các điều kiện bảo lãnh.
- Ngân hàng phát hành Thư bảo lãnh gửi cho bên thụ hưởng (chủ đầu tư).
Công thức tính phí bảo lãnh
Phí bảo lãnh thực hiện hợp đồng thường được tính theo công thức:
Phí bảo lãnh = Giá trị bảo lãnh × Tỷ lệ phí × Thời hạn bảo lãnh
Trong đó:
- Giá trị bảo lãnh: Thông thường từ 5% đến 10% giá trị hợp đồng, tùy quy mô dự án
- Tỷ lệ phí: Dao động từ 1% đến 3%/năm tùy độ rủi ro và uy tín khách hàng
- Thời hạn bảo lãnh: Tính từ ngày phát hành đến khi kết thúc nghĩa vụ hợp đồng
Điều kiện thanh toán
Ngân hàng thực hiện thanh toán cho bên thụ hưởng khi:
- Nhà thầu vi phạm hợp đồng được xác nhận bằng văn bản
- Bên thụ hưởng gửi yêu cầu thanh toán kèm theo chứng từ chứng minh vi phạm
- Thời hạn bảo lãnh còn hiệu lực
Ví dụ thực tế
Ví dụ 1: Công ty X tham gia đấu thầu xây dựng một khu phức hợp thương mại với tổng mức đầu tư 200 tỷ đồng. Công ty X yêu cầu Ngân hàng A phát hành Thư bảo lãnh thực hiện hợp đồng với giá trị 10% (20 tỷ đồng). Thời hạn bảo lãnh là 24 tháng, tỷ lệ phí 2%/năm.
- Phí bảo lãnh = 20 tỷ × 2% × 2 năm = 800 triệu đồng
- Sau 18 tháng thi công, Công ty X gặp khó khăn tài chính và bỏ dở công trình. Chủ đầu tư gửi văn bản yêu cầu Ngân hàng A thanh toán 20 tỷ đồng theo Thư bảo lãnh. Ngân hàng A thanh toán đầy đủ cho chủ đầu tư, sau đó có quyền thu hồi từ Công ty X.
Ví dụ 2: Khách hàng B là nhà thầu cơ điện tham gia gói thầu phụ trị giá 50 tỷ đồng. Ngân hàng B phát hành bảo lãnh 8% (4 tỷ đồng) với thời hạn 12 tháng. Tỷ lệ phí áp dụng là 2,5%/năm. Nếu nhà thầu thi công không đúng tiến độ kỹ thuật, chủ đầu tư có cơ sở yêu cầu ngân hàng bồi thường.
Phân biệt với thuật ngữ liên quan
| Tiêu chí | Performance Guarantee (Bảo lãnh thực hiện HĐ) | Bid Bond (Bảo lãnh dự thầu) | Warranty Bond (Bảo lãnh bảo hành) |
|---|---|---|---|
| Thời điểm phát hành | Sau khi trúng thầu, ký hợp đồng | Trong giai đoạn đấu thầu | Sau khi hoàn thành bàn giao công trình |
| Mục đích | Đảm bảo thực hiện đúng nghĩa vụ hợp đồng | Đảm bảo không rút hồ sơ sau khi đã nộp | Đảm bảo chất lượng trong thời gian bảo hành |
| Giá trị bảo lãnh | 5% – 10% giá trị hợp đồng | 1% – 3% giá trị gói thầu | 2% – 5% giá trị hợp đồng |
| Thời hạn | Bằng hoặc ngắn hơn thời gian thực hiện hợp đồng | Đến khi kết thúc quá trình đấu thầu | Thời gian bảo hành (thường 12-24 tháng) |
Câu hỏi thường gặp trong đề thi
Câu 1: Theo quy định tại Thông tư 61/2024/TT-NHNN, giá trị Bảo lãnh thực hiện hợp đồng thông thường dao động ở mức bao nhiêu phần trăm giá trị hợp đồng?
A. 1% – 3% B. 3% – 5% C. 5% – 10% D. 10% – 15%
Câu 2: Bảo lãnh thực hiện hợp đồng khác với Bảo lãnh dự thầu ở điểm nào sau đây?
A. Chỉ khác nhau về mức phí bảo lãnh B. Bảo lãnh dự thầu phát hành trong giai đoạn đấu thầu, còn Bảo lãnh thực hiện HĐ phát hành sau khi ký hợp đồng C. Hai loại bảo lãnh này hoàn toàn giống nhau về bản chất D. Bảo lãnh thực hiện HĐ chỉ áp dụng cho các dự án xây dựng
Câu 3: Khi nhà thầu vi phạm hợp đồng và bên thụ hưởng yêu cầu thanh toán theo Thư bảo lãnh thực hiện hợp đồng, ngân hàng phát hành sẽ thực hiện thanh toán và sau đó có quyền nào sau đây?
A. Không có quyền gì thêm B. Thu hồi toàn bộ số tiền đã thanh toán từ nhà thầu theo hợp đồng bảo lãnh C. Chuyển nghĩa vụ sang cho bên thứ ba D. Yêu cầu bên thụ hưởng hoàn trả sau 5 năm
Tổng kết
Performance Guarantee (Bảo lãnh thực hiện hợp đồng) là công cụ bảo lãnh không thể thiếu trong hoạt động đấu thầu và xây dựng tại Việt Nam, giúp bảo vệ quyền lợi của chủ đầu tư đồng thời nâng cao tính chuyên nghiệp trong giao dịch thương mại. Khi ôn thi các vị trí liên quan đến nghiệp vụ bảo lãnh ngân hàng, thí sinh cần nắm vững quy định tại Thông tư 61/2024/TT-NHNN, phân biệt rõ các loại bảo lãnh khác nhau, đồng thời hiểu cách tính phí và quy trình xử lý thanh toán bảo lãnh. Việc luyện tập với các câu hỏi trắc nghiệm và hiểu sâu bản chất nghiệp vụ sẽ giúp bạn tự tin vượt qua kỳ thi tuyển dụng ngân hàng.