ỹ liên kết bảo hiểm cân bằng (Balanced Insurance Fund) là một loại quỹ đầu tư được hình thành trong khuôn khổ các sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư, trong đó danh mục được phân bổ giữa các tài sản có thu nhập cố định (chủ yếu là trái phiếu) và các tài sản có tiềm năng tăng trưởng (chủ yếu là cổ phiếu) theo một tỷ lệ cân bằng, thường dao động quanh mức 50:50 hoặc 60:40 tuỳ theo chiến lược của từng công ty bảo hiểm. Đây là lựa chọn trung gian giữa quỹ bảo thủ và quỹ tăng trưởng, hướng đến nhóm khách hàng mong muốn sự dung hoà giữa an toàn vốn và cơ hội sinh lời dài hạn.
Về cơ chế hoạt động, phí bảo hiểm của khách hàng sau khi trừ đi phí quản lý, phí ban đầu và phí bảo hiểm rủi ro sẽ được phân bổ vào quỹ liên kết cân bằng thông qua các đơn vị quỹ (unit-link). Giá trị đơn vị quỹ biến động theo hiệu quả đầu tư thực tế của danh mục, trong đó phần trái phiếu giúp ổn định giá trị quỹ, giảm thiểu rủi ro biến động mạnh, còn phần cổ phiếu tạo ra cơ hội gia tăng lợi nhuận khi thị trường chứng khoán tăng trưởng tốt. Công ty bảo hiểm không cam kết lãi suất cố định mà chỉ đảm bảo mệnh giá hoặc giá trị tài khoản tối thiểu trong một số trường hợp theo hợp đồng. Khách hàng có quyền chuyển đổi giữa các quỹ liên kết khác nhau (bảo thủ, cân bằng, tăng trưởng) tuỳ theo khẩu vị rủi ro và mục tiêu tài chính, thường được phép thực hiện miễn phí một số lần nhất định trong năm.
Trong thực tế ngân hàng Việt Nam, các sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư có quỹ cân bằng được phân phối rộng rãi qua kênh bancassurance giữa các ngân hàng như Vietcombank, Techcombank, VPBank, MB, ACB và các công ty bảo hiểm lớn như Prudential, Manulife, AIA, FWD, Bảo Việt Nhân thọ. Ví dụ, khi khách hàng ký hợp đồng bảo hiểm nhân thọ liên kết đầu tư tại quầy ngân hàng với mức phí đóng định kỳ 15 triệu đồng/năm, một phần phí sẽ được phân bổ vào quỹ cân bằng để đầu tư vào danh mục kết hợp trái phiếu Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp và cổ phiếu bluechip trên sàn HOSE. Sau 10-15 năm, giá trị tài khoản hợp đồng có thể tăng trưởng tích luỹ theo mức sinh lời trung bình của quỹ, vừa giúp khách hàng bảo vệ trước lạm phát vừa có quỹ hưu trí bổ sung. Một số hợp đồng còn cho phép khách hàng tham gia chương trình thưởng duy trì hợp đồng (loyalty bonus) khi đóng phí đầy đủ và liên tục.
Về quy định pháp lý, hoạt động của quỹ liên kết bảo hiểm tại Việt Nam chịu sự điều chỉnh chủ yếu bởi Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2023), Nghị định 03/2023/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ của Bộ Tài chính, cùng các thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính về đầu tư vốn của doanh nghiệp bảo hiểm. Theo đó, danh mục đầu tư của quỹ liên kết phải tuân thủ giới hạn tỷ lệ đầu tư vào cổ phiếu, bất động sản và các tài sản rủi ro cao nhằm bảo vệ quyền lợi của người tham gia bảo hiểm. Ngoài ra, Công văn 5028/BTC-QLBH và các văn bản liên quan cũng yêu cầu doanh nghiệp bảo hiểm công khai minh bạch cơ cấu quỹ, hiệu quả đầu tư và các chi phí liên quan đến hợp đồng liên kết đầu tư.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý phân biệt rõ quỹ liên kết bảo hiểm cân bằng với quỹ bảo thủ (phần lớn là trái phiếu) và quỹ tăng trưởng (phần lớn là cổ phiếu), đồng thời nắm vững đặc điểm "không cam kết lãi suất, chỉ đảm bảo giá trị tối thiểu" để tránh nhầm lẫn với bảo hiểm truyền thống. Nên nhớ các mức phí thường gặp gồm phí ban đầu (front-end load), phí quản lý hàng năm, phí rút trước hạn và phí chuyển đổi quỹ, vì đây là những nội dung thường xuất hiện trong đề thi chứng chỉ nghiệp vụ và các kỳ thi nội bộ của ngân hàng. Cuối cùng, cần hiểu rằng kênh bancassurance chỉ là kênh phân phối, còn sản phẩm bảo hiểm và quỹ liên kết do công ty bảo hiểm quản lý, không phải do ngân hàng phát hành hay bảo lãnh.