Quyền lợi bảo hiểm nhân thọ là toàn bộ các khoản chi trả, giá trị tích lũy hoặc dịch vụ mà người thụ hưởng hoặc người được bảo hiểm có quyền nhận được khi xảy ra sự kiện bảo hiểm hoặc theo các điều khoản đã cam kết trong hợp đồng bảo hiểm nhân thọ. Đây là nghĩa vụ tài chính mà công ty bảo hiểm cam kết thực hiện đối với bên mua bảo hiểm và người thụ hưởng khi các điều kiện quy định trong hợp đồng được đáp ứng.
Quyền lợi bảo hiểm nhân thọ được quy định cụ thể ngay từ khi hai bên ký kết hợp đồng và bao gồm nhiều hình thức đa dạng tuỳ thuộc vào từng sản phẩm bảo hiểm. Phổ biến nhất là quyền lợi tử kỳ - chi trả toàn bộ số tiền bảo hiểm cho người thụ hưởng khi người được bảo hiểm qua đời. Bên cạnh đó còn có quyền lợi đáo hạn - nhận lại giá trị tích lũy khi hợp đồng đến hạn thanh toán; quyền lợi miễn phí bảo hiểm khi người được bảo hiểm mắc bệnh hiểm nghèo hoặc bị thương tật vĩnh viễn; quyền lợi trợ cấp y tế và chi phí nằm viện; cùng quyền lợi hoàn phí trong một số trường hợp đặc biệt khi hợp đồng bị huỷ. Toàn bộ các quyền lợi này thường được thể hiện rõ ràng trong hợp đồng bảo hiểm và bảng minh hoạ quyền lợi mà công ty bảo hiểm cung cấp cho khách hàng trước khi ký kết. Cơ chế hoạt động dựa trên nguyên tắc đóng phí định kỳ của người mua bảo hiểm vào quỹ chung, từ đó công ty bảo hiểm thực hiện nghĩa vụ chi trả khi sự kiện bảo hiểm xảy ra hoặc khi hợp đồng đáo hạn.
Ví dụ thực tế tại Việt Nam, ông Nguyễn Văn A ký hợp đồng bảo hiểm nhân thọ tại một công ty bảo hiểm với số tiền bảo hiểm là 1 tỷ đồng và thời hạn 20 năm. Khi ông A không may qua đời sau 8 năm tham gia, người thụ hưởng là vợ và các con sẽ nhận toàn bộ 1 tỷ đồng tiền bảo hiểm theo đúng cam kết trong hợp đồng. Trường hợp khác, chị Trần Thị B tham gia bảo hiểm liên kết đầu tư với phí bảo hiểm định kỳ hàng năm, sau 15 năm hợp đồng đáo hạn, chị sẽ nhận lại giá trị tài khoản tích lũy bao gồm cả phần bảo hiểm và phần đầu tư sinh lời theo kết quả thực tế của quỹ đầu tư. Ngoài ra, nhiều hợp đồng hiện đại còn tích hợp quyền lợi miễn phí bảo hiểm - khi người được bảo hiểm không may mắc bệnh hiểm nghèo, công ty bảo hiểm sẽ tiếp tục duy trì hợp đồng mà không yêu cầu đóng phí cho đến hết hạn. Hiện nay, các ngân hàng tại Việt Nam như Vietcombank, BIDV, Techcombank thường liên kết với công ty bảo hiểm nhân thọ để cung cấp sản phẩm bảo hiểm gắn với khoản vay hoặc tiết kiệm, mang lại quyền lợi bảo vệ bổ sung cho khách hàng.
Về quy định pháp lý, Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 555 đến Điều 569) quy định chi tiết về hợp đồng bảo hiểm và các nguyên tắc cơ bản trong quan hệ bảo hiểm. Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2023, thay thế Luật Kinh doanh bảo hiểm 2000) quy định cụ thể về điều kiện kinh doanh bảo hiểm nhân thọ, quyền và nghĩa vụ của bên mua bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm cùng các điều kiện về phát hành sản phẩm. Bên cạnh đó, Thông tư số 67/2023/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn chi tiết về triển khai sản phẩm bảo hiểm nhân thọ. Ngoài ra, các quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về bancassurance cũng giới hạn tỷ lệ doanh thu phí bảo hiểm qua kênh ngân hàng để bảo vệ quyền lợi khách hàng.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý phân biệt rõ giữa quyền lợi bảo hiểm nhân thọ với quyền lợi bảo hiểm phi nhân thọ (như bảo hiểm sức khoẻ, bảo hiểm xe cơ giới). Quyền lợi bảo hiểm nhân thọ thường có hai thành phần cốt lõi: phần bảo vệ (chi trả khi rủi ro tử vong hoặc bệnh hiểm nghèo xảy ra) và phần tích lũy (giá trị hoàn lại, giá trị đáo hạn). Cần nắm vững các thuật ngữ liên quan như "số tiền bảo hiểm", "phí bảo hiểm", "giá trị hoàn lại", "người thụ hưởng", "thời hạn bảo hiểm" và "thời hạn đóng phí" để tránh nhầm lẫn trong bài thi. Đặc biệt, cần hiểu rõ cơ chế về thời gian chờ áp dụng cho các sự kiện bảo hiểm tử vong do bệnh (thường là 2 năm) so với tử vong do tai nạn (thường áp dụng ngay từ ngày đầu).