Tài sản có trọng số rủi ro tín dụng (Credit Risk Weighted Assets – CRWA) là tổng giá trị tài sản trên bảng cân đối kế toán và các khoản mục ngoại bảng của ngân hàng thương mại sau khi được nhân với hệ số rủi ro tín dụng tương ứng, nhằm phản ánh mức độ rủi ro vỡ nợ tiềm ẩn của từng khoản mục. Đây là thành phần thường chiếm tỷ trọng lớn nhất (khoảng 80–90%) trong tổng Tài sản có trọng số rủi ro (RWA) của một ngân hàng thương mại Việt Nam.
Theo khung Basel II và Basel III, mỗi loại tài sản được gán một hệ số rủi ro (risk weight) khác nhau dựa trên xác suất vỡ nỡ (PD), tỷ lệ tổn thất khi vỡ nợ (LGD), thời hạn khoản vay và mức độ ưu tiên thanh toán. Ví dụ, khoản nợ Chính phủ Việt Nam có hệ số 0%, nợ các ngân hàng Việt Nam có hệ số 20%, cho vay doanh nghiệp thông thường 100%, cho vay bất động sản 150–200%, trong khi nợ chính phủ các nước OECD có hệ số 0%. Ngân hàng có thể áp dụng phương pháp tiêu chuẩn (Standardized Approach) dựa trên xếp hạng tín nhiệm bên ngoài hoặc phương pháp dựa trên xếp hạng nội bộ (IRB) sử dụng mô hình nội bộ để tính toán. Công thức cơ bản là: Giá trị tài sản × Hệ số rủi ro = Tài sản có trọng số rủi ro tín dụng. Kết quả sau đó được cộng dồn từ tất cả các khoản mục để ra CRWA.
Trong thực tế ngân hàng Việt Nam, khi một ngân hàng thương mại cổ phần cho một doanh nghiệp sản xuất vay 1.000 tỷ đồng với tài sản đảm bảo là bất động sản hình thành từ vốn vay, khoản vay này sẽ được nhân với hệ số rủi ro 150% (theo Thông tư 41/2016/TT-NHNN), tạo ra CRWA là 1.500 tỷ đồng. Ngược lại, khoản tiền gửi 500 tỷ đồng tại Ngân hàng Nhà nước chỉ có CRWA bằng 0 vì hệ số rủi ro của chính phủ là 0%. Chính vì vậy, các ngân hàng thường tối ưu danh mục tín dụng hướng vào các ngành nghề có hệ số rủi ro thấp và khách hàng có xếp hạng tín nhiệm cao để giảm CRWA, từ đó giảm vốn tự có bắt buộc phải dự trữ.
Tại Việt Nam, việc tính toán và sử dụng CRWA tuân thủ theo Thông tư 41/2016/TT-NHNN quy định tỷ lệ an toàn vốn theo Basel II, Thông tư 22/2023/TT-NHNN về lộ trình áp dụng Basel III và các văn bản hướng dẫn liên quan của Ngân hàng Nhà nước. Theo quy định hiện hành, tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) phải đạt tối thiểu 8% theo chuẩn Basel, nhưng NHNN Việt Nam yêu cầu các ngân hàng thương mại duy trì CAR tối thiểu 9–10% (tuỳ quy mô và mức độ rủi ro) kể từ năm 2020. Công thức: CAR = (Vốn tự có) ÷ (Tổng RWA) × 100%, trong đó Tổng RWA = CRWA + RWA thị trường + RWA hoạt động.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý rằng CRWA là thành phần cốt lõi quyết định năng lực cho vay của ngân hàng – khi CRWA tăng, ngân hàng buộc phải tăng vốn tự có hoặc giảm cho vay để đảm bảo CAR. Hệ số rủi ro được phân loại cần nhớ rõ: Chính phủ Việt Nam 0%, ngân hàng Việt Nam 20%, doanh nghiệp 100%, bất động sản 150–200%, vàng và tiền mặt 0%. Các khoản ngoại bảng (bảo lãnh, L/C, cam kết cho vay) cũng được chuyển đổi thành tài sản trên bảng cân đối tương đương (Credit Conversion Factor) trước khi nhân với hệ số rủi ro. Đây là nhóm câu hỏi thường xuyên xuất hiện trong các kỳ thi tuyển dụng vào ngân hàng, thi chứng chỉ CFA, FRM và các chương trình đào tạo nội bộ của NHNN.