Tội phạm rửa tiền trong ngân hàng là hành vi của tổ chức, cá nhân thực hiện việc che giấu nguồn gốc, bản chất thực sự, vị trí, quá trình di chuyển hoặc quyền sở hữu đối với tài sản do phạm tội mà có, nhằm biến tài sản bất hợp pháp thành tài sản hợp pháp thông qua các giao dịch tài chính, ngân hàng. Đây là một trong những loại tội phạm nghiêm trọng trong lĩnh vực tài chính ngân hàng, được quy định cụ thể tại Điều 324 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) của Việt Nam.
Hành vi rửa tiền trong ngân hàng thường diễn ra qua ba giai đoạn cơ bản: giai đoạn đặt vào (placement) - tội phạm đưa tiền mặt hoặc tài sản phi pháp vào hệ thống ngân hàng thông qua gửi tiền, mua ngoại tệ, séc du lịch hoặc các công cụ tài chính; giai đoạn chuyển hóa (layering) - thực hiện hàng loạt giao dịch phức tạp như chuyển tiền qua nhiều tài khoản, tổ chức tài chính trong và ngoài nước, sử dụng các công ty "sân sau", công ty bình phong để làm rối loạn dòng tiền; và giai đoạn hợp thức hóa (integration) - tiền bẩn được đưa trở lại nền kinh tế dưới dạng các khoản đầu tư, mua bất động sản, tài sản có giá trị như thể đó là tài sản hợp pháp. Đối tượng phạm tội có thể là cá nhân, tổ chức tín dụng hoặc cả nhân viên ngân hàng tham gia tiếp tay cho hoạt động này.
Tại Việt Nam, các vụ việc rửa tiền qua ngân hàng đã được phát hiện và xử lý trong những năm gần đây cho thấy tình hình phức tạp của loại tội phạm này. Ví dụ, nhiều đường dây rửa tiền đã lợi dụng dịch vụ chuyển tiền quốc tế, thanh toán thẻ tín dụng, và đặc biệt là các giao dịch qua tài khoản doanh nghiệp để luân chuyển dòng tiền bất hợp pháp từ các hoạt động như buôn bán ma túy, lừa đảo qua mạng, đánh bạc trực tuyến hay kinh doanh đa cấp trái phép. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã phối hợp với Công an, Viện Kiểm sát và các cơ quan liên quan điều tra, xử lý nhiều vụ án lớn, đồng thời yêu cầu các tổ chức tín dụng tăng cường biện pháp nhận biết khách hàng (KYC - Know Your Customer), giám sát giao dịch đáng ngờ và báo cáo kịp thời cho Cục Phòng chống rửa tiền.
Về mặt pháp lý, hoạt động phòng chống rửa tiền trong ngân hàng Việt Nam được điều chỉnh bởi nhiều văn bản quan trọng. Ngoài Điều 324 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định về tội rửa tiền với mức phạt tù từ 1 đến 20 năm tùy theo mức độ, còn có Luật Phòng chống rửa tiền năm 2022 (có hiệu lực từ ngày 01/3/2023) thay thế cho Luật năm 2012, quy định chi tiết về nghĩa vụ của các tổ chức tài chính, ngân hàng trong việc nhận biết khách hàng, báo cáo giao dịch đáng ngờ, lưu giữ hồ sơ và các biện pháp phòng ngừa. Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành nhiều Thông tư hướng dẫn như Thông tư 35/2013/TT-NHNN, Thông tư 31/2017/TT-NHNN và các văn bản mới nhất về quy trình phòng chống rửa tiền áp dụng trong hoạt động ngân hàng. Việt Nam cũng là thành viên của Nhóm các nước châu Á - Thái Bình Dương về phòng chống rửa tiền (APG) và cam kết thực hiện các khuyến nghị của Lực lượng đặc nhiệm tài chính quốc tế (FATF).
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần đặc biệt lưu ý rằng tội phạm rửa tiền có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự đối với cả người thực hiện hành vi rửa tiền lẫn người giúp sức, tiếp tay tại ngân hàng. Mức phạt được quy định theo khung tại khoản 1, 2, 3, 4 Điều 324 tùy theo giá trị tài sản rửa tiền và tính chất, mức độ vi phạm, với mức cao nhất có thể lên đến 20 năm tù hoặc tù chung thân. Ngoài ra, người phạm tội còn bị áp dụng hình phạt bổ sung là phạt tiền từ 20 triệu đến 100 triệu đồng, tịch thu tài sản và có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định. Các tổ chức tín dụng vi phạm nghĩa vụ phòng chống rửa tiền còn bị xử phạt hành chính với mức phạt rất nặng theo Nghị định 88/2019/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn liên quan.