Ủy quyền đại lý bảo hiểm là văn bản do công ty bảo hiểm ban hành, theo đó công ty này trao quyền cho ngân hàng hoặc nhân viên ngân hàng được thực hiện một hoặc nhiều hoạt động đại lý bảo hiểm trong phạm vi được pháp luật cho phép. Đây là cơ sở pháp lý bắt buộc để ngân hàng có thể phân phối sản phẩm bảo hiểm đến khách hàng thông qua kênh bancassurance.
Theo quy định tại Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15 và các văn bản hướng dẫn, cá nhân tham gia hoạt động đại lý bảo hiểm phải có hợp đồng ủy quyền đại lý với doanh nghiệp bảo hiểm. Hợp đồng ủy quyền phải được lập bằng văn bản, ghi rõ phạm vi ủy quyền, thời hạn ủy quyền, quyền và nghĩa vụ của đại lý cũng như mức hoa hồng được hưởng. Đối với mô hình bancassurance, ngân hàng thường đóng vai trò là đại lý bảo hiểm tổ chức và phải có hợp đồng ủy quyền với từng công ty bảo hiểm mà ngân hàng đó phân phối sản phẩm. Nhân viên ngân hàng khi thực hiện tư vấn, giới thiệu bảo hiểm phải được ngân hàng ủy quyền nội bộ và công ty bảo hiểm chấp thuận. Phạm vi ủy quyền thường bao gồm: giới thiệu sản phẩm, tư vấn bảo hiểm, thu phí bảo hiểm và hỗ trợ khách hàng thực hiện yêu cầu bồi thường. Đại lý bảo hiểm không được tự ý thay đổi nội dung hợp đồng bảo hiểm hay cam kết ngoài phạm vi được ủy quyền.
Ví dụ thực tế tại Việt Nam, Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) ký hợp đồng ủy quyền đại lý bảo hiểm với Tổng Công ty Bảo hiểm Bảo Việt, theo đó Vietcombank được quyền giới thiệu các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm phi nhân thọ của Bảo Việt đến khách hàng sử dụng dịch vụ ngân hàng. Nhân viên ngân hàng sau khi hoàn thành khóa đào tạo kiến thức bảo hiểm và được cấp chứng chỉ đại lý sẽ được ủy quyền chính thức để tư vấn cho khách hàng về gói bảo hiểm liên kết với khoản vay mua nhà. Hay như mô hình liên kết giữa các ngân hàng như Techcombank, VPBank với Manulife, Prudential cũng hoạt động dựa trên cơ chế ủy quyền đại lý tương tự.
Theo Nghị định 03/2023/NĐ-CP hướng dẫn Luật Kinh doanh bảo hiểm, đại lý bảo hiểm phải đáp ứng các điều kiện về năng lực tài chính, cơ sở vật chất và đội ngũ nhân sự có chứng chỉ hành nghề. Thông tư 40/2023/TT-BTC quy định chi tiết về phân phối bảo hiểm qua ngân hàng cũng yêu cầu ngân hàng phải tách bạch hoạt động đại lý bảo hiểm với hoạt động ngân hàng thương mại. Ngoài ra, các ngân hàng phải tuân thủ quy định tại Thông tư 04/2021/TT-NHNN về hoạt động bancassurance, đảm bảo không ép buộc khách hàng mua bảo hiểm khi sử dụng dịch vụ ngân hàng.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần phân biệt rõ giữa ủy quyền đại lý bảo hiểm và ủy quyền giao dịch ngân hàng thông thường. Ủy quyền đại lý bảo hiểm có phạm vi hẹp hơn, chỉ giới hạn trong hoạt động bảo hiểm và phải đăng ký với Bộ Tài chính. Lưu ý rằng ngân hàng không được tự ý phân phối bảo hiểm mà không có văn bản ủy quyền hợp lệ, vi phạm có thể bị xử phạt theo Điều 32 Nghị định 03/2023/NĐ-CP với mức phạt từ 50 triệu đến 200 triệu đồng.