Phát hành trái phiếu doanh nghiệp là gì?

Phát hành trái phiếu doanh nghiệp là gì?

Phát hành trái phiếu doanh nghiệp là hoạt động huy động vốn trung dài hạn của doanh nghiệp thông qua việc phát hành trái phiếu ra thị trường chứng khoán, nhằm huy động vốn từ các nhà đầu tư trong nước và quốc tế. Trong hoạt động này, ngân hàng đầu tư đóng vai trò tổ chức bảo lãnh phát hành, tư vấn cấu trúc sản phẩm, định giá trái phiếu và phân phối cho nhà đầu tư. Đây được coi là một trong những công cụ tài chính quan trọng giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn thị trường một cách hiệu quả, đa dạng hóa nguồn vốn và giảm phụ thuộc vào kênh tín dụng ngân hàng truyền thống.

Tại sao phát hành trái phiếu doanh nghiệp quan trọng trong ngân hàng?

• Đa dạng hóa nguồn vốn cho doanh nghiệp: Phát hành trái phiếu giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn lớn từ nhiều nhà đầu tư khác nhau thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào một hoặc vài tổ chức tín dụng. Điều này giảm thiểu rủi ro tập trung và tăng tính bền vững của cơ cấu nguồn vốn.
• Tạo sản phẩm đầu tư cho thị trường: Đối với ngân hàng đầu tư, hoạt động bảo lãnh phát hành trái phiếu là nguồn thu phí quan trọng, đồng thời cung cấp cho khách hàng cá nhân và tổ chức các sản phẩm đầu tư có mức sinh lời hấp dẫn hơn so với gửi tiết kiệm truyền thống.
• Hỗ trợ chính sách tiền tệ: Thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát triển góp phần làm sâu sắc thị trường tài chính, tạo điều kiện cho Ngân hàng Nhà nước triển khai các công cụ chính sách tiền tệ qua kênh thị trường mở.
• Kết nối thị trường vốn với nền kinh tế thực: Trái phiếu doanh nghiệp là cầu nối hiệu quả giữa nguồn lực tài chính nhàn rỗi trong xã hội và nhu cầu đầu tư sản xuất kinh doanh, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Cách hoạt động và quy trình phát hành

Quy trình phát hành trái phiếu doanh nghiệp bao gồm nhiều giai đoạn được thực hiện tuần tự với sự tham gia của nhiều bên liên quan.

Bước 1 — Chuẩn bị và quyết định phát hành: Doanh nghiệp phân tích nhu cầu vốn, đánh giá khả năng tài chính và quyết định phát hành trái phiếu. Hội đồng quản trị và Đại hội đồng cổ đông (nếu cần) thông qua phương án phát hành.

Bước 2 — Lựa chọn ngân hàng đầu tư: Doanh nghiệp ký hợp đồng với ngân hàng đầu tư để làm tổ chức bảo lãnh phát hành. Ngân hàng đầu tư sẽ tư vấn về cấu trúc trái phiếu, kỳ hạn, lãi suất và thị trường mục tiêu.

Bước 3 — Định giá và xếp hạng tín dụng: Ngân hàng đầu tư phối hợp với các tổ chức xếp hạng tín dụng để đánh giá khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Mức xếp hạng tín dụng ảnh hưởng trực tiếp đến lãi suất trái phiếu.

Bước 4 — Xây dựng hồ sơ pháp lý và đăng ký: Chuẩn bị hồ sơ phát hành theo quy định tại Nghị định số 153/2020/NĐ-CP, nộp hồ sơ đăng ký phát hành và chờ cơ quan có thẩm quyền xác nhận.

Bước 5 — Phân phối trái phiếu: Sau khi được chấp thuận, ngân hàng đầu tư tiến hành phân phối trái phiếu cho các nhà đầu tư tổ chức và cá nhân thông qua kênh bán lẻ và bán buôn.

Bước 6 — Niêm yết và giao dịch: Trái phiếu có thể được niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán hoặc giao dịch trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ.

Công thức định giá trái phiếu cơ bản:

Giá trái phiếu = Σ [Cₜ / (1+r)ᵗ] + M / (1+r)ⁿ

Trong đó:

• Cₜ = Coupon (lãi trái phiếu) trả định kỳ
• r = Lãi suất chiết khấu (Yield)
• M = Mệnh giá trái phiếu
• n = Số năm đến hạn

Ví dụ thực tế

Ví dụ 1 — Phát hành trái phiếu thành công: Doanh nghiệp X (lĩnh vực bất động sản) quyết định huy động 500 tỷ đồng qua phát hành trái phiếu doanh nghiệp với kỳ hạn 3 năm. Ngân hàng đầu tư A đóng vai trò bảo lãnh phát hành. Dựa trên xếp hạng tín dụng BB+ và lãi suất thị trường hiện tại 9%/năm, trái phiếu được định giá với lãi suất coupon 10%/năm, mệnh giá 100 triệu đồng/trái phiếu. Tổng cộng 5.000 trái phiếu được phát hành thành công trong đợt đầu tiên với sự tham gia của 12 nhà đầu tư tổ chức. Ngân hàng A thu phí bảo lãnh 1,5% giá trị phát hành, tương đương 7,5 tỷ đồng.

Ví dụ 2 — Phát hành trái phiếu chuyển đổi: Doanh nghiệp Y cần huy động 300 tỷ đồng cho dự án mở rộng sản xuất. Thay vì phát hành trái phiếu thông thường, doanh nghiệp phát hành trái phiếu chuyển đổi với lãi suất 7%/năm (thấp hơn mặt bằng thị trường 9%) nhưng có điều khoản cho phép nhà đầu tư chuyển đổi thành cổ phiếu sau 2 năm với giá chuyển đổi 25.000 đồng/cổ phiếu. Cấu trúc này giúp doanh nghiệp giảm chi phí lãi vay đồng thời tạo động lực cho nhà đầu tư kỳ vọng tăng trưởng cổ phiếu.

Phân biệt với thuật ngữ liên quan

Câu hỏi thường gặp trong đề thi

Câu 1: Theo quy định tại Nghị định 153/2020/NĐ-CP, doanh nghiệp phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ phải đáp ứng điều kiện gì về vốn điều lệ đã đăng ký?

Câu 2: Ngân hàng đầu tư đóng vai trò gì trong hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp? Phí bảo lãnh phát hành thường được tính theo phương pháp nào?

Câu 3: Trái phiếu chuyển đổi (Convertible Bond) khác trái phiếu thông thường ở điểm nào và lợi ích của cấu trúc này dành cho doanh nghiệp là gì?

Tổng kết

Phát hành trái phiếu doanh nghiệp là một trong những công cụ huy động vốn quan trọng của thị trường vốn, đóng vai trò kết nối hiệu quả giữa doanh nghiệp cần vốn và nhà đầu tư có tài chính nhàn rỗi. Đối với sinh viên luyện thi tuyển dụng ngân hàng, cần nắm vững quy trình phát hành, vai trò của các bên liên quan, cách định giá trái phiếu và các quy định pháp lý hiện hành. Hãy ôn tập kỹ các điểm khác biệt giữa trái phiếu doanh nghiệp với các công cụ huy động vốn khác để tự tin chinh phục các câu hỏi trắc nghiệm trong kỳ thi. Chúc các bạn học tập hiệu quả và đạt kết quả cao trong kỳ thi sắp tới!