Phí công chứng hợp đồng là gì?
Phí công chứng hợp đồng là khoản chi phí mà cá nhân hoặc tổ chức phải chi trả cho tổ chức hành nghề công chứng khi yêu cầu công chứng các hợp đồng, giao dịch theo quy định của pháp luật Việt Nam. Theo Luật Công chứng năm 2014, công chứng là việc công chứng viên xác nhận tính xác thực và tính hợp pháp của hợp đồng hoặc giao dịch dân sự. Đây là khoản phí bắt buộc đối với một số loại hợp đồng nhất định, đặc biệt là các hợp đồng liên quan đến bất động sản trong hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng.
Tại sao phí công chứng hợp đồng quan trọng trong ngân hàng?
- Bắt buộc theo pháp luật: Theo Điều 122 Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010 (sửa đổi, bổ sung năm 2018), hợp đồng bảo đảm bằng tài sản là bất động sản bắt buộc phải được công chứng hoặc chứng thực trước khi có hiệu lực pháp luật.
- Bảo vệ quyền lợi các bên: Việc công chứng giúp xác minh tính hợp pháp của hợp đồng, bảo vệ cả ngân hàng lẫn khách hàng trong các giao dịch tín dụng có tài sản bảo đảm.
- Chi phí không thể tránh khỏi: Khi khách hàng vay vốn với tài sản bảo đảm là bất động sản, phí công chứng là một phần chi phí giao dịch mà khách hàng phải chịu, ảnh hưởng đến tổng chi phí vay vốn.
- Tiền đề pháp lý cho việc xử lý nợ: Trong trường hợp khách hàng không trả được nợ, hợp đồng bảo đảm đã được công chứng có giá trị pháp lý cao hơn, giúp ngân hàng thu hồi nợ hiệu quả hơn.
Cách tính phí công chứng hợp đồng
Phí công chứng được quy định tại Nghị định số 08/2012/NĐ-CP ngày 16/02/2012 của Chính phủ. Có hai cách tính chính:
Đối với hợp đồng có giá trị xác định: Mức phí được tính theo tỷ lệ phần trăm trên giá trị hợp đồng, có mức trần và mức sàn. Công thức chung:
Phí công chứng = Giá trị hợp đồng × Tỷ lệ phí (%)
Đối với hợp đồng không có giá trị hoặc giá trị nhỏ: Áp dụng mức phí cố định theo từng loại văn bản được quy định trong biểu phí công chứng.
Nguyên tắc quan trọng:
- Người yêu cầu công chứng là người chịu trách nhiệm chi trả phí công chứng
- Mức phí phải tuân thủ khung phí do Nhà nước quy định
- Phí công chứng khác với lệ phí cấp bản sao — đây là hai loại phí riêng biệt
Ví dụ thực tế
Ví dụ 1: Vay mua nhà tại Ngân hàng A
Khách hàng B muốn vay 2 tỷ đồng tại Ngân hàng A để mua căn nhà trị giá 2,5 tỷ đồng. Khách hàng thế chấp chính căn nhà mua được cho Ngân hàng A. Theo quy định pháp luật, hợp đồng thế chấp giữa Khách hàng B và Ngân hàng A phải được công chứng.
- Giá trị hợp đồng thế chấp: 2 tỷ đồng
- Mức phí công chứng (giả định): 0,1% giá trị hợp đồng
- Phí công chứng Khách hàng B phải trả: 2.000.000.000 × 0,1% = 2.000.000 đồng
Đây là khoản phí Khách hàng B phải chi trả ngoài lãi suất vay và các chi phí khác như phí thẩm định tài sản, phí bảo hiểm tài sản.
Ví dụ 2: Vay kinh doanh thế chấp sổ đỏ tại Ngân hàng C
Doanh nghiệp D cần vay 5 tỷ đồng để mở rộng kinh doanh, thế chấp một mảnh đất trị giá 7 tỷ đồng cho Ngân hàng C. Hợp đồng bảo đảm bằng quyền sử dụng đất bắt buộc phải công chứng tại Văn phòng công chứng.
- Giá trị hợp đồng bảo đảm: 5 tỷ đồng
- Phí công chứng (giả định): 0,1% giá trị = 5.000.000 đồng
Doanh nghiệp D chịu toàn bộ chi phí công chứng này trước khi được giải ngân.
Phân biệt với thuật ngữ liên quan
| Tiêu chí | Phí công chứng | Phí thẩm định tài sản | Phí phát hành bảo lãnh |
|---|---|---|---|
| Định nghĩa | Phí trả cho tổ chức hành nghề công chứng để xác nhận tính hợp pháp của hợp đồng | Phí trả cho ngân hàng để định giá và đánh giá tài sản bảo đảm | Phí trả cho ngân hàng khi phát hành thư bảo lãnh cho khách hàng |
| Đơn vị thu | Phòng công chứng / Văn phòng công chứng | Ngân hàng | Ngân hàng |
| Bắt buộc? | Bắt buộc với hợp đồng bảo đảm bằng bất động sản | Thường bắt buộc khi có tài sản bảo đảm | Tùy trường hợp, theo yêu cầu của bên thụ hưởng |
| Thời điểm nộp | Trước khi ký hợp đồng bảo đảm | Sau khi nộp hồ sơ vay | Khi nhận thư bảo lãnh |
Câu hỏi thường gặp trong đề thi
Câu 1: Theo quy định pháp luật Việt Nam, đối với hợp đồng bảo đảm bằng tài sản là bất động sản, hợp đồng này cần phải được xử lý như thế nào?
Câu 2: Ai là người chịu trách nhiệm chi trả phí công chứng khi thực hiện công chứng hợp đồng thế chấp tài sản trong giao dịch tín dụng ngân hàng?
Câu 3: Phí công chứng hợp đồng và phí dịch vụ ngân hàng (như phí thẩm định, phí bảo lãnh) khác nhau cơ bản ở điểm nào?
Câu 4: Mức phí công chứng hợp đồng được quy định tại văn bản pháp luật nào và do cơ quan nào ban hành?
Tổng kết
Phí công chứng hợp đồng là khoản chi phí pháp định quan trọng trong hoạt động cấp tín dụng có tài sản bảo đảm là bất động sản tại Việt Nam. Thí sinh ôn thi tuyển dụng ngân hàng cần nắm vững quy định bắt buộc công chứng hợp đồng bảo đảm bất động sản, cách tính phí công chứng và phân biệt rõ loại phí này với các loại phí dịch vụ khác của ngân hàng. Việc hiểu đúng và đầy đủ về phí công chứng sẽ giúp ứng viên thể hiện năng lực pháp luật trong các kỳ thi và khi làm việc thực tế tại ngân hàng.