Trách nhiệm của người bán và người mua trong incoterm 2020 là gì?

Trách nhiệm của người bán và người mua trong Incoterms 2020 là gì?

Trách nhiệm của người bán và người mua trong Incoterms 2020 là việc phân chia rõ ràng các nghĩa vụ, chi phí và rủi ro mà mỗi bên phải gánh chịu khi thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế. Bộ quy tắc này được Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành năm 2019 và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2020, thay thế cho phiên bản Incoterms 2010. Incoterms 2020 bao gồm 11 điều kiện thương mại quốc tế, được phân thành 4 nhóm chính: nhóm E (giao hàng tại xưởng), nhóm F (giao hàng không trả cước), nhóm C (giao hàng trả cước) và nhóm D (giao hàng đến).

Điểm mấu chốt cần hiểu là Incoterms 2020 không phải là luật, mà là bộ quy tắc tự nguyện. Tuy nhiên, khi các bên dẫn chiếu trong hợp đồng mua bán, các điều kiện này trở thành phần bắt buộc của hợp đồng và có giá trị pháp lý ràng buộc. Trách nhiệm được phân chia xoay quanh ba yếu tố chính: nghĩa vụ giao hàng, phân chia chi phí vận chuyển và thời điểm chuyển giao rủi ro.

Tại sao Trách nhiệm của người bán và người mua trong Incoterms 2020 quan trọng trong ngân hàng?

Hiểu rõ trách nhiệm của các bên trong Incoterms 2020 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong hoạt động ngân hàng, cụ thể:

• Xác định nghĩa vụ giao chứng từ trong L/C: Khi mở Letter of Credit, Ngân hàng A cần xác định chính xác điều kiện Incoterms để yêu cầu bộ chứng từ phù hợp. Ví dụ, điều kiện CIF đòi hỏi vận đơn đã ghi nhận việc mua bảo hiểm, trong khi FOB không yêu cầu điều này.

• Quyết định thời điểm chuyển giao rủi ro trong thanh toán: Rủi ro tín dụng và rủi ro hàng hóa được phân chia dựa trên điểm chuyển giao trách nhiệm. Ngân hàng phải hiểu rõ điểm này để định giá tài sản bảo đảm và đánh giá rủi ro cho vay.

• Ảnh hưởng đến xác định giá trị hàng hóa bảo đảm: Trong các giao dịch tài trợ thương mại, giá trị hàng hóa được xác định dựa trên điều kiện Incoterms. Hàng hóa theo điều kiện DDP có giá trị cao hơn (đã bao gồm mọi chi phí) so với EXW.

• Căn cứ xử lý tranh chấp và bồi thường bảo hiểm: Khi xảy ra mất mát hay hư hỏng hàng hóa, việc xác định bên chịu trách nhiệm phụ thuộc hoàn toàn vào điều kiện Incoterms đã thỏa thuận. Điều này giúp ngân hàng xác định nghĩa vụ bồi hoàn khi giải ngân.

Cách hoạt động / Cách tính

Incoterms 2020 phân chia trách nhiệm theo nguyên tắc "nào người bán, nào người mua" dựa trên 4 nhóm điều kiện:

Nhóm E - Giao hàng tại xưởng (EXW - Ex Works)

• Trách nhiệm người bán: Đặt hàng tại cơ sở của mình, sẵn sàng cho người mua nhận. Người bán không phải thuê vận chuyển, không mua bảo hiểm, không làm thủ tục hải quan xuất khẩu (trừ khi có thỏa thuận khác).
• Trách nhiệm người mua: Chịu mọi chi phí và rủi ro từ lúc nhận hàng tại xưởng người bán, bao gồm vận chuyển nội địa, thủ tục hải quan xuất khẩu và nhập khẩu, mua bảo hiểm.

Nhóm F - Giao hàng không trả cước vận chuyển chính

Nhóm C - Giao hàng trả cước vận chuyển chính

• Trách nhiệm người bán: Trả cước phí vận chuyển chính đến cảng đến, làm thủ tục hải quan xuất khẩu. Trong điều kiện CIF và CIP, người bán phải mua bảo hiểm.
• Trách nhiệm người mua: Nhận hàng tại cảng đến, làm thủ tục nhập khẩu, chịu rủi ro sau khi hàng đã giao cho người vận chuyển.

Nhóm D - Giao hàng đến

• Trách nhiệm người bán: Chịu toàn bộ chi phí và rủi ro đến khi hàng được giao tại điểm đến quy định, bao gồm cả thủ tục hải quan nhập khẩu (trong DDP).
• Trách nhiệm người mua: Nhận hàng tại điểm đến, tạo điều kiện để người bán hoàn thành nghĩa vụ.

Ví dụ thực tế

Ví dụ 1 - Hợp đồng xuất khẩu gạo với điều kiện FOB Hải Phòng:

Công ty TNHH Lương thực Việt Nam (nay gọi là Công ty A) ký hợp đồng bán 5.000 tấn gạo cho đối tác Nhật Bản với điều kiện FOB Hải Phòng, giá 500 USD/tấn, tổng trị giá 2.500.000 USD.

• Trách nhiệm Công ty A: Giao hàng lên tàu tại cảng Hải Phòng trước ngày 15/03/2024, lo thủ tục hải quan xuất khẩu, cung cấp vận đơn đường biển (Bill of Lading) và các chứng từ cần thiết. Chi phí người bán chịu: khoảng 50 USD/tấn (vận chuyển nội địa, xếp hàng lên tàu, làm thủ tục).

• Trách nhiệm người mua Nhật Bản: Thuê tàu đến cảng Hải Phòng, trả cước vận chuyển đường biển (khoảng 80 USD/tấn), mua bảo hiểm, làm thủ tục nhập khẩu tại Nhật Bản. Rủi ro chuyển giao từ Công ty A sang người mua tại thời điểm hàng đã được đặt trên tàu tại cảng Hải Phòng.

Ví dụ 2 - Hợp đồng nhập khẩu máy móc với điều kiện CIF Hồ Chí Minh:

Doanh nghiệp B nhập khẩu máy CNC từ Đức với điều kiện CIF Hồ Chí Minh, trị giá 1.000.000 EUR.

• Trách nhiệm người bán Đức: Trả cước vận chuyển đường biển đến cảng Hồ Chí Minh, mua bảo hiểm cho hàng hóa với mức bảo hiểm tối thiểu 110% giá trị hợp đồng (theo quy định Incoterms), làm thủ tục hải quan xuất khẩu.

• Trách nhiệm Doanh nghiệp B: Nhận hàng tại cảng Hồ Chí Minh, làm thủ tục hải quan nhập khẩu, chịu mọi rủi ro từ lúc hàng rời boong tàu tại cảng đến.

Phân biệt với thuật ngữ liên quan

Điểm khác biệt cốt lõi: Dù cả hai nhóm đều do người bán trả cước vận chuyển, nhưng nhóm C người bán chỉ giao hàng cho người vận chuyển và không chịu rủi ro trong quá trình vận chuyển, trong khi nhóm D người bán chịu toàn bộ rủi ro cho đến khi hàng thực sự đến tay người mua tại điểm đến.

Câu hỏi thường gặp trong đề thi

1. Theo điều kiện FOB cảng Hải Phòng, thời điểm chuyển giao rủi ro từ người bán sang người mua là khi nào?

2. Điểm khác biệt chính giữa điều kiện CIF và CIP trong Incoterms 2020 là gì?

3. Trong điều kiện DAP (Delivered at Place), bên nào chịu trách nhiệm làm thủ tục hải quan nhập khẩu?

4. Người bán và người mua có nghĩa vụ gì đối với việc mua bảo hiểm trong điều kiện CFR?

5. Theo nguyên tắc phân chia trách nhiệm, điều kiện nào trong Incoterms 2020 khiến người bán có nghĩa vụ nhiều nhất?

Tổng kết

Trách nhiệm của người bán và người mua trong Incoterms 2020 là kiến thức nền tảng trong thanh toán quốc tế và tín dụng ngân hàng. Việc nắm vững 4 nhóm điều kiện (E, F, C, D) cùng 11 điều khoản cụ thể giúp ứng viên xác định chính xác nghĩa vụ của từng bên, phân chia chi phí hợp lý và xác định đúng thời điểm chuyển giao rủi ro trong hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế.

Đặc biệt trong các kỳ thi tuyển dụng ngân hàng, câu hỏi về Incoterms thường xuyên xuất hiện dưới dạng phân biệt nhóm C và nhóm D, xác định thời điểm chuyển giao rủi ro, hoặc liên quan đến nghĩa vụ mua bảo hiểm. Thí sinh cần ôn tập kỹ bảng phân chia trách nhiệm chi tiết và luyện giải các bài tập tình huống để đạt kết quả cao.