Thuật ngữ: Thuế & Tài chính công

Các nguyên tắc cơ bản như công bằng, trung lập, đơn giản, hiệu quả, minh bạch làm cơ sở xây dựng hệ thống thuế tối ưu.

Cá nhân được coi là cư trú thuế khi có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên hoặc có nơi ở thường xuyên trong năm tính thuế.

Bao gồm công bằng, trung lập, minh bạch, đơn giản, hiệu quả và dễ thực hiện. Đây là cơ sở để xây dựng chính sách thuế hợp lý, khuyến khích phát triển kinh tế.

Các khoản thu từ thuế, phí, lệ phí, doanh thu từ DNNN, viện trợ, vốn ODA và phần chia sẻ thuế giữa các cấp ngân sách.

Các khoản thu từ thuế, phí, lệ phí, viện trợ ODA, cổ tức DNNN và doanh thu từ tài sản công tạo nên quỹ ngân sách nhà nước.

Thời hạn cuối cùng người nộp thuế phải hoàn thành việc nộp thuế vào ngân sách nhà nước, nếu trùng ngày lễ, ngày nghỉ thì được lùi sang ngày làm việc tiếp theo.

Toàn bộ tiền và tài sản tương đương tiền do Kho bạc Nhà nước quản lý. Sử dụng để thanh toán chi ngân sách và đảm bảo an toàn tài chính quốc gia.

Ngân sách được Quốc hội điều chỉnh bổ sung trong năm khi có biến động lớn về thu chi hoặc sự kiện bất thường.

Tổng nguồn thu và kế hoạch chi của Nhà nước được Quốc hội quyết định hàng năm theo Luật Ngân sách nhà nước.

Cấp ngân sách thấp nhất do UBND xã, phường, thị trấn quản lý, phục vụ chi thường xuyên và đầu tư nhỏ tại địa bàn.

Mô hình ngân sách phân chia nguồn thu và nhiệm vụ chi giữa trung ương và địa phương theo tỷ lệ phần trăm do Quốc hội quyết định.

Là ngân sách bổ sung được Quốc hội thông qua trong năm khi ngân sách chính thức thay đổi lớn. Ngân sách phụ thu áp dụng khi có biến động về nguồn thu hoặc nhiệm vụ chi cấp bách.

Phương pháp lập ngân sách dựa trên kết quả đầu ra thay vì đầu vào, gắn chi tiêu với mục tiêu cụ thể.

Tình trạng chi ngân sách lớn hơn thu ngân sách trong một kỳ kế toán, tương đương với bội chi ngân sách nhà nước và thường được bù đắp bằng phát hành trái phiếu Chính phủ.

Dự toán ngân sách được lập và thực hiện theo năm tài khóa, được Quốc hội hoặc HĐND quyết định trước khi năm ngân sách bắt đầu.

Phần ngân sách do Quốc hội quyết định, dùng để chi cho các nhiệm vụ quốc gia, đầu tư phát triển, chi trả nợ Chính phủ và bổ sung cho ngân sách địa phương.

Ngân sách trung ương do Quốc hội quyết định phục vụ nhiệm vụ quốc gia; ngân sách địa phương do HĐND cấp tỉnh quyết định cho nhu cầu phát triển địa phương.

Phương pháp lập ngân sách yêu cầu chứng minh lại từng khoản chi từ con số không mỗi kỳ kế hoạch.

Phương pháp lập ngân sách có tính đến các yếu tố môi trường, khí hậu, nhằm phân bổ nguồn lực cho phát triển bền vững và bảo vệ môi trường.

Phần ngân sách do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, huyện, xã quyết định, dựa trên phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi của chính quyền địa phương.

Cá nhân mà người nộp thuế TNCN có nghĩa vụ nuôi dưỡng như con cái, cha mẹ, vợ/chồng... được quy định tại Luật Thuế TNCN và Nghị định 126/2020.

Mức thu nhập, doanh thu tối thiểu mà người nộp thuế phải đạt để phát sinh nghĩa vụ thuế, ví dụ như mức giảm trừ gia cảnh trong thuế TNCN.

Mức doanh thu tối thiểu theo quy định (từ 01/07/2025 không còn ngưỡng) mà hộ kinh doanh phải đăng ký và nộp thuế giá trị gia tăng.

Mức tỷ lệ nợ công/GDP khi đạt đến sẽ kích hoạt cảnh báo rủi ro tài khóa, tại Việt Nam là 60% GDP theo Luật Quản lý nợ công.

Giới hạn nợ công tối đa không vượt quá 60% GDP theo Nghị quyết của Quốc hội, nhằm đảm bảo an toàn tài chính quốc gia.

Khoảng thời gian một năm tính từ ngày 01/01 đến 31/12 dùng để xác định các khoản thu chi ngân sách nhà nước trong năm tài khóa.

Năm tính thuế của người nộp thuế, có thể là năm dương lịch hoặc năm tài chính tùy trường hợp.

Khoảng thời gian 12 tháng để thực hiện dự toán ngân sách nhà nước, tính từ ngày 1/1 đến 31/12 dương lịch hàng năm theo quy định Luật NSNN.

Năm tài chính ngân sách Việt Nam tính từ 01/01 đến 31/12, trùng năm dương lịch; nhưng doanh nghiệp có thể chọn năm tài chính khác theo quy định kế toán.

Là đơn vị thời gian 12 tháng dùng để tổng hợp thu chi ngân sách nhà nước, thường trùng với năm dương lịch từ 01/01 đến 31/12 hằng năm.