Thuật ngữ: Thuế & Tài chính công

Khoản thu nhập thỏa mãn các điều kiện theo luật định và là cơ sở để tính thuế TNCN hoặc thuế TNDN phải nộp.

Các khoản thu nhập không thuộc diện chịu thuế TNCN hoặc được miễn thuế theo quy định tại Điều 4 Luật Thuế TNCN như phụ cấp, trợ cấp, tiền bồi thường...

Toàn bộ các khoản thu của nhà nước từ thuế, phí, lệ phí và các nguồn thu hợp pháp khác trong một kỳ ngân sách.

Phần thu nhập chịu thuế sau khi đã trừ đi các khoản giảm trừ gia cảnh, khoản đóng bảo hiểm bắt buộc và các khoản được miễn, giảm theo quy định.

Tổng nguồn thu ngân sách phát sinh trong nội địa, bao gồm thuế, phí, lệ phí và các khoản thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh.

Các biện pháp cơ quan thuế áp dụng để thu hồi khoản thuế nợ, bao gồm thông báo nộp thuế, cưỡng chế tài khoản, kê biên tài sản và truy tìm người nộp thuế.

Hình thức thu phí tại các dự án giao thông đầu tư theo phương thức Xây dựng - Kinh doanh - Chuyển giao; nhà đầu tư được thu phí để hoàn vốn trong thời hạn nhất định.

Phân biệt hai sắc thuế quan trọng: TNCN đánh trên thu nhập cá nhân với biểu lũy tiến, còn TNDN đánh trên lợi nhuận doanh nghiệp với thuế suất cố định.

Thuế đánh trên thu nhập của cá nhân nước ngoài không cư trú tại Việt Nam với thuế suất 20%, khấu trừ tại nguồn trước khi chi trả.

VAT đánh rộng trên hầu hết hàng hóa dịch vụ; thuế TTĐB chỉ áp dụng với hàng hóa đặc biệt nhằm điều tiết tiêu dùng.

Thuế giá trị gia tăng thu trên doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ đầu ra của doanh nghiệp theo tỷ lệ quy định.

Thuế giá trị gia tăng đã trả trong giá mua hàng hóa, dịch vụ đầu vào phục vụ sản xuất kinh doanh, được khấu trừ hoặc hoàn.

Doanh nghiệp nộp VAT bằng chênh lệch giữa VAT đầu ra và VAT đầu vào được khấu trừ trong kỳ tính thuế.

Thuế bổ sung áp dụng cho hàng hóa nhập khẩu được bán phá giá gây thiệt hại cho ngành sản xuất trong nước. Bộ Công Thương là cơ quan điều tra và áp dụng.

Loại thuế đánh thêm trên một sắc thuế khác nhằm điều tiết thu nhập hoặc tăng nguồn thu ngân sách trong trường hợp đặc biệt.

Cơ chế cho phép quốc gia áp thuế bổ sung đối với phần lợi nhuận của doanh nghiệp đa quốc gia chưa đạt mức thuế suất 15% tại quốc gia đó.

Thuế thu trên phần giá trị tăng thêm khi chuyển nhượng quyền sử dụng đất ở, áp dụng cho cá nhân, tổ chức có thu nhập từ chuyển nhượng.

Sắc thuế mới nhằm đánh vào doanh thu từ dịch vụ số xuyên biên giới của các công ty công nghệ lớn, đang được nhiều nước nghiên cứu áp dụng.

Sắc thuế đánh vào giao dịch mua bán chứng khoán trên thị trường chứng khoán Việt Nam (chưa chính thức ban hành tại Việt Nam nhưng đang được nghiên cứu).

Thuế áp trên các giao dịch mua bán chứng khoán, phái sinh và một số giao dịch tài chính, được nhiều nước cân nhắc nhằm hạn chế đầu cơ và tăng thu ngân sách.

Thuế trực thu đánh trực tiếp vào thu nhập, tài sản của người nộp thuế (TNCN, TNDN); thuế gián thu thu qua giá hàng hóa, dịch vụ (VAT, thuế TTĐB).

Thuế khoán áp dụng cho hộ kinh doanh cá thể với mức cố định do cơ quan thuế ấn định; thuế kê khai áp dụng cho doanh nghiệp tự kê khai dựa trên doanh thu và chi phí thực tế.

Số thuế được khấu trừ trực tiếp tại nguồn khi chi trả thu nhập cho cá nhân, tổ chức có nghĩa vụ nộp thuế theo quy định.

Thuế kê khai dựa trên doanh thu và chi phí thực tế do người nộp tự khai; thuế khoán do cơ quan thuế ấn định cố định không phụ thuộc kết quả kinh doanh.

Thuế áp dụng cho doanh thu từ hoạt động kỹ thuật số xuyên biên giới, nhằm đảm bảo công bằng thuế với các tập đoàn công nghệ.

Ở các quốc gia liên bang, thuế liên bang do chính quyền trung ương thu, thuế địa phương do bang/tỉnh và chính quyền cấp dưới thu.

Thuế có tỷ lệ gánh nặng trên thu nhập giảm dần khi thu nhập tăng lên, đặc trưng cho các loại thuế gián thu như VAT.

Thuế có thuế suất tăng theo mức thu nhập, người có thu nhập cao hơn chịu thuế suất cao hơn, đảm bảo công bằng xã hội.

So sánh hai cơ chế thuế: lũy tiến tăng theo thu nhập, tỷ lệ giữ nguyên suất; lũy tiến phù hợp chính sách công bằng hơn.

Sắc thuế gián thu đánh vào các sản phẩm gây ô nhiễm như xăng dầu, than, túi nilon nhằm hạn chế tác động xấu đến môi trường.