o lãnh điện mặt trời là một hình thức bảo lãnh ngân hàng đặc thù, được thiết kế dành riêng cho các dự án đầu tư, xây dựng và vận hành nhà máy điện mặt trời. Đây là cam kết bằng văn bản của ngân hàng bảo lãnh, theo đó ngân hàng cam kết với bên được bảo lãnh rằng sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính hoặc nghĩa vụ vận hành thay cho bên được bảo lãnh khi bên này không thể hoàn thành cam kết theo hợp đồng dự án điện mặt trời đã ký kết.
Về cơ chế hoạt động, bảo lãnh điện mặt trời thường bao gồm nhiều loại hình khác nhau tuỳ theo giai đoạn và mục đích sử dụng. Trong giai đoạn xây dựng, ngân hàng phát hành bảo lãnh thực hiện hợp đồng (performance bond) để đảm bảo nhà thầu EPC hoàn thành đúng tiến độ và chất lượng công trình theo hợp đồng đã ký. Trong giai đoạn vận hành, bảo lãnh bảo đảm công suất phát điện (capacity guarantee) yêu cầu chủ đầu tư phải duy trì công suất phát điện tối thiểu so với cam kết ban đầu, nếu không đạt sẽ phải bồi thường cho bên mua điện. Ngoài ra còn có bảo lãnh hoàn trả tạm ứng, bảo lãnh bảo hành công trình và bảo lãnh thanh toán cho các nhà cung cấp thiết bị tấm pin, inverter. Phí bảo lãnh được tính trên giá trị bảo lãnh, thường từ 0,5% đến 2%/năm tuỳ theo mức độ rủi ro của dự án, uy tín của chủ đầu tư và thời hạn bảo lãnh.
Tại Việt Nam, bảo lãnh điện mặt trời đã phát triển mạnh mẽ từ năm 2019 khi hàng loạt dự án điện mặt trời đăng ký đầu tư để hưởng cơ chế giá mua điện ưu đãi FiT. Các ngân hàng thương mại lớn như BIDV, Vietcombank, VietinBank và MB đã cung cấp các gói bảo lãnh cho hàng trăm dự án điện mặt trời mái nhà và quy mô lớn tại các tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận, Long An, Tây Ninh. Chẳng hạn, khi chủ đầu tư ký hợp đồng mua bán điện PPA với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), chủ đầu tư thường phải ký quỹ hoặc có ngân hàng bảo lãnh về nghĩa vụ vận hành công suất tối thiểu trong suốt 20 năm hợp đồng.
Về quy định pháp lý, hoạt động bảo lãnh điện mặt trời chịu sự điều chỉnh của Thông tư 09/2020/TT-NHNN quy định về hoạt động cấp tín dụng, bảo lãnh ngân hàng của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Bên cạnh đó, các quyết định của Thủ tướng Chính phủ về cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời như Quyết định 11/2017/QĐ-TTg (cơ chế FiT1), Quyết định 13/2020/QĐ-TTg (cơ chế FiT2), Nghị định 80/2024/NĐ-CP về cơ chế mua bán điện trực tiếp cũng là cơ sở pháp lý quan trọng. Hợp đồng mua bán điện PPA giữa chủ đầu tư và EVN thường quy định rõ giá trị, thời hạn và điều kiện bảo lãnh.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý rằng bảo lãnh điện mặt trời là sản phẩm thuộc nhóm tài chính xanh và tín dụng xanh, đang được Ngân hàng Nhà nước khuyến khích phát triển theo Chiến lược tài chính xanh quốc gia. Đây cũng là dạng bảo lãnh có mức rủi ro cao hơn bảo lãnh thông thường do phụ thuộc vào yếu tố thời tiết, công nghệ tấm pin và khả năng tài chính dài hạn của chủ đầu tư, vì vậy các ngân hàng thường yêu cầu tài sản đảm bảo bổ sung và đánh giá kỹ lưỡng dự án trước khi cấp bảo lãnh.