Quyền mua cổ phiếu ưu đãi theo tỷ lệ là gì?
Quyền mua cổ phiếu ưu đãi theo tỷ lệ (tiếng Anh: Pre-emptive rights for preferred shares) là một trong những cơ chế quan trọng trong quản lý vốn cổ phần, đặc biệt phổ biến tại các ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng. Đây là quyền ưu tiên được trao cho cổ đông hiện hữu của một tổ chức phát hành, cho phép họ được mua thêm cổ phiếu ưu đãi mới trước khi chúng được chào bán ra thị trường cho các nhà đầu tư khác. Quyền này được tính theo tỷ lệ sở hữu cổ phần phổ thông hiện có của từng cổ đông trong công ty, đảm bảo nguyên tắc công bằng và minh bạch trong việc phân bổ cơ hội đầu tư.
Về bản chất kinh tế, cơ chế này giúp bảo vệ quyền lợi của cổ đông hiện hữu trước hiện tượng pha loãng cổ phần (tiếng Anh: dilution of equity) - tức là tình trạng tỷ lệ sở hữu và quyền biểu quyết bị giảm đi khi có thêm cổ phiếu mới được phát hành. Khi ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng cần huy động thêm vốn thông qua phát hành cổ phiếu ưu đãi, việc dành quyền mua ưu tiên cho cổ đông cũ giúp họ duy trì vị thế sở hữu, không bị "lu mờ" trước các nhà đầu tư mới gia nhập. Đây là nguyên tắc được ghi nhận trong Luật Doanh nghiệp 2020 và các văn bản pháp luật chứng khoán hiện hành tại Việt Nam.
Trong bối cảnh ngành ngân hàng Việt Nam, quyền mua cổ phiếu ưu đãi theo tỷ lệ đóng vai trò đặc biệt quan trọng khi các ngân hàng cần đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn vốn theo Basel II, Basel III hoặc khi muốn mở rộng quy mô hoạt động. Cổ phiếu ưu đãi thường có đặc điểm khác biệt so với cổ phiếu phổ thông: chúng có thể không có quyền biểu quyết hoặc chỉ có quyền biểu quyết hạn chế, nhưng lại được hưởng mức cổ tức ưu đãi cố định, có thể hoàn lại (redeemable) hoặc có quyền chuyển đổi thành cổ phiếu phổ thông (convertible). Chính vì vậy, quyền mua cổ phiếu ưu đãi theo tỷ lệ là công cụ pháp lý giúp cổ đông hiện hữu bảo toàn quyền lợi kinh tế và đảm bảo sự ổn định trong cơ cấu sở hữu của ngân hàng.
Thuật ngữ tiếng Anh: Pre-emptive rights for preferred shares Lĩnh vực: Quản lý vốn
Đặc điểm và phân loại
Để hiểu rõ hơn về quyền mua cổ phiếu ưu đãi theo tỷ lệ, người học cần nắm vững các đặc điểm và hình thức phân loại